هستی‌شناسی ریتم در نقاشی نزد دلوز با تأکید بر زیباشناسی

فریده آفرین؛ اشرف السادات موسوی‌لر

دوره 8، شماره 1 ، شهریور 1394، ، صفحه 7-30

چکیده
  دلوز با توسل به «ریتم» دو شِقِ زیباشناسی را گرد هم می‌آورد. فرض مقالۀ حاضر این است که زیباشناسی دلوز می‌تواند شکل‌گیری شرط تجربۀ زیباشناختی را در خودِ آن تجربه و نیز شرط ترکیب‌بندی زیباشناختی را در خود سطح ترکیب‌بندی با توسل به ریتم توضیح دهد. پرسش اصلی، چگونگیِ رفع شکافِ دوگانه رایج زیباشناسی است. این پرسش در سه بخش، با توضیح شکل‌گیریِ ...  بیشتر

ابصار از منظر فلاسفه اسلامی و دانشمندان علوم تجربی نوین

امید آهنچی

دوره 8، شماره 2 ، اسفند 1394، ، صفحه 7-36

چکیده
  ابصار یکی از مفاهیمی است که فلاسفه اسلامی از یک سو و دانشمندان علوم تجربی از سوی دیگر به آن پرداخته و با توجه به مبانی خود، به نحوی به شرح آن همت گمارده‌اند. امروزه بایسته است نظریه‌های طبیعیات فلاسفه اسلامی را با دستاوردهای نوین تجربی محک بزنیم تا به صحت و سقم این نظریه‌ها از یک سو و همچنین صحت و سقم نتایجی که فلاسفه اسلامی بر مبنای ...  بیشتر

تعامل ادبیات و هنر با جامعه از منظر آدورنو

فاطمه آذریون

دوره 9، شماره 1 ، شهریور 1395، ، صفحه 7-21

چکیده
  مهمترین نقش اجتماعی ادبیات و هنر از منظر آدورنو، کارکرد انتقادی آن در برایر سلطه و سرکوب است و از این رو نویدی است برای رهایی‌بخشی. اما از سوی دیگر در آثار این فیلسوف و منتقد اجتماعی، او را هوادار استقلال هنر و اصالت زیبایی‌شناسی نیز می‌یابیم؛ رویکردی در زیبایی‌شناسی که برای هنر معیارهایی در ورای جامعه قائل است و در ارزیابی آثار، ...  بیشتر

بررسی ارزش اخلاقی عدالت از نظر هیوم

سعید پوردانش؛ سید مصطفی شهرآیینی

دوره 9، شماره 2 ، اسفند 1395، ، صفحه 7-30

چکیده
  در این مقاله برآنیم به کوشش هیوم برای پاسخ به مساله‌ای بپردازیم که در کتاب رساله در باب طبیعت انسان شاهد آنیم؛ هیوم در این کتاب از سویی، با انتقاد شدید از نظریات مدافع «خودمدارانگاری» در اخلاق، بر آن است که «دیگردوستی» شرط تحقق اخلاق است و وجود اخلاق را امکان‌پذیر می‌سازد، و از دیگر سو، اظهار می‌دارد که پاره‌ای فضائل‌ اخلاقی (فضائل ...  بیشتر

وجود (esse) در قرون وسطای متقدم

محمد ایلخانی

دوره 1، شماره 2 ، اردیبهشت 1387، ، صفحه 7-25

چکیده
  در فلسفۀ یونان، موجود با «آنچه واقعاً هست» همراه صورت بود. در واقع موجود، صورت و جوهر غالباً به یک مهنا بکار می رفت و می‌توان نزد یونانیان از مابعدالطبیعۀ صورت نام برد. متفکران قرون وسطای متقدم- قرون پنجم تا دوازدهم میلادی- با این‌که دربارۀ وجود بحث کردند، ولی طریق بونانیان را در پیش گرفتند و وجود را با صورت و جوهر همراه کردند. اینان ...  بیشتر

بکستر و آرمسترانگ، طرح دو رویکرد در متافیزیک و امکان تعامل

سید محمد حسن آیت اله زاده شیرازی؛ سید محمدحسن آیت الله زاده شیرازی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، ، صفحه 7-21

چکیده
  این مقاله بر استفادة آرمسترانگ از متافیزیک بکستر در تبیین تحقق کلیات در جزئیات متمرکز است. برای آرمسترانگ صادق‌ساز گزاره‌های ضروری این‌‌همانی‌های جزئی هستند. آرمسترانگ گمان می‌کند بر مبنای این‌همانی جزئی، آن‌طور که در متافیزیک بکستر بین کلیات و جزئیات رخ می‌دهد، نه‌تنها می‌توان تحقق کلیات در جزئیات را توضیح داد، بلکه حتی ...  بیشتر

تحلیل روش تبارشناسی در اندیشۀ نیچه

زلیخا اژدریان شاد

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1396، ، صفحه 7-18

چکیده
  نیچه با نگرشی انتقادی معتقد بود که دنیای غرب دچار مشکلات ونا بسامانی هایی در زمینه ی فرهنگ واخلاق ومعیارهای تشخیص نیک وبد است وبرای اوکه در مقام یک «فیلسوف آینده » می‌نویسد ، این رسالت را ایجاد می کند که به عنوان یک منتقد فرهنگ به انتقاد از مفاهیم اخلاقی با روش تبار شناسی بپردازد روشی که بر خاستگاه تاریخی ومنشأ طبیعی اخلاق تأکید می ...  بیشتر

هیوم و بیداری کانت از خواب جزمیت؛ نگاهی دوباره

سید محمدحسن آیت الله زاده شیرازی؛ ارش جمشیدپور

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1397، ، صفحه 7-30

چکیده
  ایمانوئل کانت در تمهیدات به صراحت می‌گوید که تذکّر و هشدارِ دیوید هیوم بود که او را نخستین بار از خوابِ جزمیت بیدار کرد. علیرغمِ اذعانِ کانت، هنوز بر کانت‌شناسان روشن نیست که هیوم دقیقاً چگونه کانت را از خوابِ جزمیت بیدار کرد. اختلافِ مفسران برخاسته از این است که در موردِ هیچ کدام از جوانبِ این تأثیر و تأثر اجماعی وجود ندارد. آیا بحثِ ...  بیشتر

زبان به منزله بازنمایی فرهنگ از دیدگاه استوارت هال با توجه به نظر فردیناند دو سوسور

شیما بحرینی؛ دکتر مالک حسینی

دوره 11، شماره 2 ، اسفند 1397، ، صفحه 7-22

چکیده
  مطالعات فرهنگی زمینهای نسبتا جدید در علوم انسانی است که از دهه ۱۹۸۰ میلادی، بالاخص در امریکا شکل مدون یافت و از پیشگامان ان ، استوارت هال است که این نظریه را به صورتی نظام مند در اثاری همچون: بازنمایی: بازنمایی فرهنگی ، و عمل رمزگذاری/ رمزگشایی در محور مطالعات فرهنگی معاصر، به تفصیل مورد بررسی قرار داده است . از دیدگاه هال، زبان، بازنمایی ...  بیشتر

بررسی و نقد ایمان و مولفه‌های آن در اندیشه‌ی تیلیش

آروین آذرگین؛ غلامحسین توکلی

دوره 12، شماره 1 ، مرداد 1398، ، صفحه 7-31

چکیده
  پل تیلیش، یکی از تاثیرگذارترین متکلمان و فیلسوفان دین در قرن بیستم، در تعریفی نو و چالش‌برانگیز از ایمان، آن را حالت دلبستگی نهایی انسان دانست که شامل مولفه‌ی ذاتی شک است. این شکی وجودی است که به تعبیر ما، از دل همه‌ی ساحات وجودی آدمی، از جمله ساحت شناختی باورها، ساحت احساسات، عواطف و هیجانات، و ساحت خواست‌ها، برمی‌خیزد و با اضطرابی ...  بیشتر

بررسی معناشناسی اخلاق نزد فارابی

حسین احمدی؛ حسن محیطی

دوره 12، شماره 2 ، بهمن 1398، ، صفحه 7-29

چکیده
  معناشناسی اخلاق یکی از مباحث فلسفه اخلاق است که به بررسی و تحلیل معنایی مفاهیم و گزاره‌های اخلاقی می‌پردازد. معناشناسی متفاوت از لغت‌شناسی است زیرا معناشناسی اخلاق روی دیگر هستی‌شناسی اصطاحات اخلاقی است که سبب حل شدن بسیاری از معضلات فلسفه اخلاقی می‌شود. عمده مباحث مطرح در معناشناسی اخلاق، بررسی مفاهیم موضوع، محمول و مفاهیم مرتبط ...  بیشتر

بازنمایی ارزش مبادله در آینۀ ارزش نشانه‌ای

مونا آل سید؛ آیدین کیخایی

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 7-23

چکیده
   ژان بودریار (2007–1929) یکی از چهره‌های رویکرد پساساختارگرایی‌ست و موضع نظری قابل‌توجهی نسبت به امر واقع و مسائل اجتماعی دارد. در دیدگاه او، امر واقع دارای وجهی برساختی است که در بطن نظام زبانی شکل می‌گیرد و تنها به‌واسطۀ نظام نشانه‌شناختی قابل‌تبیین و درک است. به همین دلیل، نشانه در نظام اندیشۀ او مرکزیت دارد و همۀ مفاهیم در ...  بیشتر

استنباط و نسبت سه نوع انسان‌شناسی و سه رویکرد اندیشۀ سیاسی مرتبط با آن در فلسفۀ کانت

محسن باقرزاده مشکی باف

دوره 14، شماره 2 ، بهمن 1400، ، صفحه 7-32

چکیده
  در اندیشۀ سیاسی امانوئل کانت آرای متکثر و همچنین گاهی متناقض وجود دارد، به‌گونه‌ای که، در دوره‌های مختلف اندیشۀ او، با رویکردهای سیاسی متفاوتی روبه‌رو هستیم. به نظر می‌رسد که کانت با تصوری که در هر دوره دربابِ انسان‌شناسی پیدا می‌کند سرنوشت اندیشۀ سیاسی خویش را تغییر می‌دهد، زیرا دربرابرِ هر رویکرد انسان‌شناسی متفاوت او ما ...  بیشتر

تفاوت هیأت در حکمت اشراق با عرض در حکمت مشاء

سعید انواری

دوره 9، شماره 1 ، شهریور 1395، ، صفحه 23-38

چکیده
  بسیاری از محققان اصطلاح هیأت در آثار اشراقی سهروردی را معادل عرض در اصطلاح مشائی دانسته‌اند و معتقدند که شیخ اشراق در این زمینه تنها لفظی جدید وضع کرده است. در این مقاله با مقایسة هیأت در حکمت اشراق با عرض در حکمت مشاء و نیز با مراجعه به تصریحات شیخ اشراق در این زمینه، نشان داده می‌شود که این دو اصطلاح متفاوت با یکدیگر هستند. اصطلاح ...  بیشتر

شبح در مقابل انتولوژی

مهدی خبازی

دوره 9، شماره 1 ، شهریور 1395، ، صفحه 83-96

چکیده
  دریدا با بازآفرینی مفاهیم فیلسوفان ، متون خود آن ها را در ساحتی ساختارزدایانه بسط و گسترش می دهد . در کتاب « اشباح مارکس» وی با به کارگیری مفهوم شبح ، به ارائه خوانشی تازه از اندیشه ی مارکس و مارکسیسم می پردازد . صرف نظر از تفسیر مارکس توسط دریدا ، خود مفهوم شبح و وجوه آن اهمیت اساسی پیدا می کنند.این مقاله می خواهد نشان دهد که چگونه شبح ...  بیشتر

مقایسۀ رهیافت زیبایی‌شناختی به تولید و مصرف در اندیشه‌های مارکسیستی و پست‌مدرنیستی

عارف دانیالی

دوره 8، شماره 2 ، اسفند 1394، ، صفحه 85-110

چکیده
  اندیشمندان قرن نوزدهم، همواره بر نقش محوری تولید در آفرینش جهان انسانی تأکید می­کنند. در این میان، مارکس با واسازی مفهوم تولید سرمایه­داری، آن را از قید سود و انباشت سرمایه جدا می­سازد و بدان صورتی زیبایی­شناختی می­بخشد. مارکس، شرایط زندگی انسانی را تحت نظام تولید تبیین می­کند و مقولۀ مصرف را امری انفعالی و متعلق به جهان حیوانی می­داند. ...  بیشتر

بررسی چگونگی شکل گیری و تطور مفهوم ناخودآگاه و نتایج آن در فلسفه شلینگ

محسن داوطلب؛ منوچهر صانعی دره بیدی

دوره 9، شماره 2 ، اسفند 1395، ، صفحه 89-113

چکیده
  شلینگ در دوره اول کار  فلسفی خود بحث های عمیقی را در نقد فلسفه کانت و اندیشه تاملی مطرح می کند. سرچشمه آغازین مفهوم ناخودآگاه را باید در این بحث  ها جستجو کرد. شلینگ اولین کسی بود که قلمرو ناخودآگاه را کشف کرد. بیان نمادین را به آن نسبت داد.اسطوره ها را حاصل نیروهای آن دانست. و با طرح مفهوم ناخودآگاه  زمینه مناسب برای نقد سوژه و اندیشه ...  بیشتر

تبیین نسبت مفهوم خودآفرینی فردی با کنش سیاسی از رهگذر دو رمان صد سال تنهایی و طوبا و معنای شب

زینب صابر

دوره 8، شماره 1 ، شهریور 1394، ، صفحه 139-158

چکیده
           کنش سیاسی و انقلاب، یکی از مضمون­های اصلی و مشترک در دو رمان صد سال تنهایی نوشته­ی گابریل گارسیا مارکز و طوبا و معنای شب نوشته­ی شهرنوش پارسی­پور است. نوشتار حاضر می­کوشد تا به درک و تبیین کنش سیاسی در این دو اثر بپردازد و برای فهم این معنا دیدگاه­های متفکرانی چون رورتی و نیچه را مورد مداقه قرار می­دهد. رورتی برای تمایز امر خصوصی ...  بیشتر

بدبینی در فلسفۀ افلاطون

ایمان شفیع بیک

دوره 8، شماره 1 ، شهریور 1394، ، صفحه 157-186

چکیده
  افلاطون در برخی از آثار خود، از دو بُعد معرفت‌شناختی و جهان‌شناختی، دیدگاهی بدبینانه دارد. از جنبۀ معرفت‌شناختی، افلاطون پس از آن‌که در رساله‌های آغازین خود، دیالکتیک سقراطی و در کراتولوس، هرگونه روش متکی بر زبان و واژگان را در معرفت‌بخشی ناکارآمد یافت، در فایدون به این دیدگاه فراگیرتر رسید که آدمی در این جهان به سبب موانع گوناگون ...  بیشتر

انسان‌شناسی از دیدگاه ابن عربی

مازن محمد

دوره 8، شماره 2 ، اسفند 1394، ، صفحه 221-240

چکیده
  شناخت انسان از دغدغه‌های ذهنی بشر در طول تاریخ تفکر است. این پژوهش در پی آن است که بفهمد از نظر ابن عربی، سیمای معنوی انسان کامل چگونه سیمایی است و مشخصات انسان کامل چگونه مشخصاتی است، انسان در هستی از چه جایگاهی برخوردار بوده و چگونه تجلی پروردگار بوده و چگونه می‌‌تواند دارای تمامی ‌صفات الاهی باشد. بر اثر این تحقیق و از رهگذر بررسی ...  بیشتر

نقد دیویدسون بر نظریۀ قیاس ناپذیریِ کوهن

مرتضی نوری

دوره 9، شماره 1 ، شهریور 1395، ، صفحه 237-264

چکیده
  در این مقاله قصد دارم نقدهایی را که دیویدسون برپایة نظریة علّیِ معنا بر آموزة قیاس‌ناپذیریِ[1] کوهن وارد کرده بررسی و کوشش‌های یکی از مفسرانِ کوهن، هاوارد سانکی[2]، را در پاسخ به انتقادهای او به بحث بگذارم. در بخشِ نخست نگاهی کوتاه بر نظریة قیاس‌ناپذیریِ کوهن در ساختارِ انقلاب‌های علمی خواهم انداخت و جرح و تعدیل‌هایی را که وی در ضمیمة ...  بیشتر

تلقی کانت از ماده

احمد علی‌اکبر مسگری؛ موسی محمدیان

دوره 2، شماره 1 ، شهریور 1388

چکیده
  کانت در بنیادهای مابعدالطبیعی علم طبیعی، تلاش می‌کند تا با فراهم آوردن بخشی محض برای فیزیک نیوتنی، آن را به علم به معنای حقیقی کلمه تبدیل کند. او در ضمن این کار، فیزیک نیوتنی را از مفاهیمی که از نقطه نظر فلسفة نقدی تهی و فاقد وجاهت‌اند پیرایش کرده و تلاش می‌کند مفاهیمی سازگار با این فلسفه را جایگزین آن‌ها کند. در نتیجه او در چندین ...  بیشتر

اصل احتیاط (Le principe de précaution)به مثابة نشانه‌ای از ذهنیت و نیازهای انسان پست مدرن

املی زهرا نوو اگلیز

دوره 2، شماره 2 ، اسفند 1388

چکیده
  اهمیتی که اصل احتیاط در جوامع پست مدرن پیدا کرد، از پیدایش فرهنگ جدیدی حکایت می‌کند که براساس آن، ضرورت جلوگیری از وقوع کوچکترین خطر برای انسان به عنوان اصل مسلم و امر مقدس شمرده می‌شود. این اصل همچنین نشان‌دهندة وجود رابطة دیگری با علوم و تکنولوژی است که تشنگی برای آن با نگرانی و نوعی از ترس آمیخته می‌شود. اصل احتیاط مبتنی بر اصل ...  بیشتر

دیالوگ، دیالکتیک، امتزاج افق‌ها

اصغر واعظی؛ فائزه فاضلی

دوره 3، شماره 1 ، شهریور 1389

چکیده
  گادامر فهم را عملی دیالکتیکی می‌داند که از در ‌آمیختگی افق مفسر و افق متن پدید می‌آید. این فهم دیالکتیکی، بر خلاف نگرش روشنگری، غیرروشمند وپیش‌بینی‌ناپذیر است. به این سبب، گادامر فهم را یک رخداد یا واقعه می‌خواند. بر طبق این نگرش، فهم دیگر انکشاف منفعلانه یک ابژه بر سوژه نیست، بلکه عبارت است از تفاهم یک سوژه با سوژه دیگر در فراشد ...  بیشتر

نسبت اخلاق لویناس با اخلاق کانت

محمدرضا عبدالله نژاد

دوره 3، شماره 2 ، اسفند 1389

چکیده
  در این مقاله سعی شده که نسبت بین اخلاق لویناس و اخلاق کانت در قالب تفاوت‌ها و تشابه‌های موجود بین اخلاق این دو متفکر مورد بررسی قرار گیرد. این مقاله دو بخش دارد. در بخش اول به وجوه اشتراک اندیشة اخلاقی لویناس و کانت تحت عنوان «تقدم عقل عملی» و «احترام به شأن انسانی» مورد بررسی قرار گرفته و نشان داده شده که فلسفة لویناس و کانت حامل روح ...  بیشتر