مقاله کوتاه
بکستر و آرمسترانگ، طرح دو رویکرد در متافیزیک و امکان تعامل

سید محمد حسن آیت اله زاده شیرازی؛ سید محمدحسن آیت الله زاده شیرازی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 7-21

چکیده
  این مقاله بر استفادة آرمسترانگ از متافیزیک بکستر در تبیین تحقق کلیات در جزئیات متمرکز است. برای آرمسترانگ صادق‌ساز گزاره‌های ضروری این‌‌همانی‌های جزئی هستند. آرمسترانگ گمان می‌کند بر مبنای این‌همانی جزئی، آن‌طور که در متافیزیک بکستر بین کلیات و جزئیات رخ می‌دهد، نه‌تنها می‌توان تحقق کلیات در جزئیات را توضیح داد، بلکه حتی ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
ادغام تاریخ گرایی هگلی با طبیعت گرایی داروینی در برداشت جان دیویی از تجربه

مجتبی بنواری نژاد؛ محمد اصغری

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 23-37

چکیده
  در این مقاله سعی داریم ادغام تاریخ­گرایی هگلی و طبیعت­گرایی داروینی در تلقی دیویی از تجربه را نشان دهیم. جان دیویی با استفاده از رویکردی تاریخ­گرایانه به توصیفی طبیعت­گرایانه از تجربه می­رسد که در آن بر تعامل، پویایی و تحول و همچنین رویکرد علمی و عینی نسبت به تجربه تأکید می­کند. وی با بررسی نقش تجربه نزد فیلسوفان یونان باستان و تجربه­گرایان ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
توانش به مثابه روش: تاملی درباب روش شناسی فلسفی جورجو آگامبن

عباس جمالی؛ حمیدرضا محبوبی آرانی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 39-59

چکیده
  جورجو آگامبن فیلسوف معاصر ایتالیایی، بنابر گفته خودش در پی تکمیل پروژه «فلسفه آینده» والتر بنیامین از مسیر نوعی اندیشه دیرینه شناختیِ است. آگامبن معتقد است که کانت پیش از فوکو به «دیرینه­شناسی فلسفی» راه برده اما آن را به انجام نرسانده است. خود او نیز در همین مسیر گام برداشته است، اما به دلیل تأثیراتی که از فلسفه هایدگر پذیرفته به ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
پژوهشی در مفهوم منطق جدید از چشم انداز فلسفۀ تحلیلی و پدیدار شناسی

غلام عباس جمالی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 61-85

چکیده
  چرخش زبانی نقش محوری و بنیادی در ظهور منطق جدید و فلسفه تحلیلی بازی کرد. این چرخش به طور ساده در نگاه نخست بر پایه این ایده استوار گشت که تبیین چیستی یک اندیشه از طریق جملۀ بیان کننده آن ساده‌تر و مطمئن‌تر است. اما در پیشرفت‌های بعدی، این دیدگاه تصریح و تثبیت شد که تبیین اندیشه‌ها جز از طریق حکایت‌گری زبان ناممکن است. معنای این سخن ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
انتقادات ِفرگه به نظریه‌ی ایده‌انگارانه‌ی معنا و استدلال ِویتگنشتاین علیه زبان خصوصی

مهدی جنگجو گورچین قلعه؛ حسن عرب

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 87-108

چکیده
  فرگه یکی از نخستین منتقدان جدی روان‌شناسی‌گرایی در منطق و سمانتیک محسوب می‌شود. در این مقاله، نخست به بررسی انتقادات وی به نظریۀ ایده‌انگارانۀ معنا می‌پردازیم. این انتقادات در چارچوب کلی پروژۀ فکری فرگه، یعنی لوجیسیزم، و اصل اول مبانی علم حساب یعنی تمایز امر ابژکتیو/منطقی و امر سوبژکتیو/روانشناختی صورت می‌گیرد. از دید فرگه، چنین ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
بررسی تحلیلی جایگاه و نقش برخی اصطلاحات ایرانی _ زرتشتی در فلسفۀ سهروردی

خسرو ظفرنوایی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 109-125

چکیده
  شیخ شهاب­الدین سهروردی در شکل دادن به حکمت اشر‌‌اقی خود، تحت تأثیر افکار یونیان و ایرانیان باستان پیش از اسلام و نیز اندیشه­های دوره­ اسلامی به ویژه آثار صوفیه و فلسفه­ مشائی بوده است. از منابع پیش از اسلام یونانی می‌توان مکتب‌های فیثاغورسی و افلاطونی را نام برد و از منابع ایرانی می‌توان به سلسلۀ حکمای باستانی اشاره کرد که برخی ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
اندیشه‌های منطقى فخررازى و طرح چالش‌های نوین او در مکتب منطقی سینوی

اکبر فایدئی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 127-145

چکیده
  شناخت اندیشه‌های منطقی، فخرالدین محمد رازى، در فهم آرای منطق‌دانان قرن هفتم و هشتم، اهمیت به‌سزایی دارد. نقش او در رشد و بالندگى منطق‌نگارى دوبخشى مکتب منطقی سینوی و طرح چالش‌هاى نوین در این دانش، انکارناپذیر است. مرکب‌انگارى تصدیق، بدیهى‌انگارى همۀ تصورات، بسط و توسعۀ انواع تعریف و رویکرد خاص به تعریف اسمی، تلازم طرفینی دلالت ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
مرلوپونتی و گردش دیالکتیکی پدیدارشناسی

مهدی قنبری

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 147-168

چکیده
  ارزیابی جایگاه خاص مرلوپونتی در جنبش پدیدارشناسی به واسطه ایضاح نقش «دیالکتیک» در پی­ریزی مبانی پدیدارشناسی توسط او ممکن می­گردد. در این مقاله می­کوشیم با روشن ساختن دریافت مرلوپونتی از «دیالکتیک» نشان دهیم که چگونه وی به واسطه این عنصر، پدیدارشناسی را بر مبنایی جدید استوار می­کند. مرلوپونتی جنبش پدیدارشناسی زمان خود را دچار چندپارگی­ها ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
نقدی بر نظریه کارکردگرایی ذهن بر اساس تعریف کارکرد و مساله تحقق چندگانه

سید علی کلانتری

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 169-188

چکیده
  نظریه اینهمانی نوعی، حالات ذهنی را با حالات مغزی اینهمان می‌داند. در مقابل نظریه کارکردگرایی ذهن حالات ذهنی را بر اساس کارکردهای مربوط به آن حالات در ساختار عصبی موجودات زنده تعریف می‌کند. نظریه اینهمانی نوعی، از زوایای مختلفی در ادبیات فلسفی مورد نقد قرار گرفته که یکی از مهمترینِ این نقدها ناظر به مسئله تحقق چندگانه است. مسئله تحقق ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
پدیدارشناسی زمان و فضای مثالی در حکمت متعالیه و فیزیک نسبیت

نفیسه مصطفوی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 189-205

چکیده
  بر اساس تصور رایج، تحولات در نظریه‌های علمی و فیزیکی در مواضع فلسفی تأثیر گذار بوده و اما در برخی مسائل، فلسفه پیشگام بوده است. یکی از موارد تقدم فلسفه بر علم، بحث حرکت جوهری و نتایج آن است. ملاصدرا (سده15م) حرکت جوهری در درون اشیاء را در زمانی به اثبات رساند که هنوز آشکار سازها اتم و ذرات زیر اتم را آشکار نکرده و انواع اتم و تبدیل آن‌ها ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
ابن عربی و دیگر شرایع در مقام «دیگری»

علی اصغر مصلح؛ حامده راستایی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 207-221

چکیده
  در پهنه جهان اسلام، در ساحات گوناگون عرفان و علوم باطنی، حکمت و دانش­های عقلی، اخلاق نظری، کلام و معارف عقیدتی، قرآن، فقه و حدیث و علوم نقلی و حتی دانش تاریخ می‌توان از «دیگری» سخن گفت و موضع اندیشمندان مسلمان را در این موضوع در هر حیطه به طور جداگانه به نظاره نشست. آنچه در این مقاله مطرح است، بررسی مسئله «دیگری» در ساحت دیگر شرایع ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
ضعف اراده- آکراسیا؛ چالشی معاصر دربارۀ معنا

محمود مقدسی

دوره 10، شماره 1 ، شهریور 1396، صفحه 223-250

چکیده
  در ادبیات فلسفی معاصر، عمل عامدانه و آزادانه فرد برخلاف داوری بهترش همزمان با عناوین آکراسیا و ضعف اراده شناخته می‌شود و بحث‌ها در این حوزه بر سر امکان و تبیین چنین عملی است. اما ریچارد هولتون مدّعی است فیلسوفان در یکی دانستن آکراسیا و ضعف اراده مرتکب خطا شده‌اند. به عقیده او کاربران معمول زبان، ضعف اراده را وصف تغییر ناموجّه تصمیم ...  بیشتر