علمی - پژوهشی
دیالکتیک الفت و بیگانگی در واقعۀ فهم

اصغر واعظی؛ اسماعیل قائدی

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1390

چکیده
  دیالکتیک الفت و بیگانگی توسط نظریه‌پردازان هرمنوتیک رمانتیک مطرح شد. ایشان کوشیدند تا با تبیین عناصر مقوم این دیالکتیک، روند وقوع فهم را به تصویر کشند. شلایرماخر در گسترۀ تفسیر دستوری الفت و بیگانگی، هر دو را به زبان و کارکردهای آن ارجاع می‌دهد. اما در تفسیر فنی یا روان‌شناختی به گونه‌ای متافیزیک فردیت روی آورده و آن را بنیان بیگانگی ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
تحلیل فیلسوفان تحلیلی از فردیت و هویت شیئ در نظریۀ جزئی‌های برهنه

رضا ماحوزی

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1390

چکیده
  به عقیدۀ پیروان نظریۀ «اساس»، «جزئی برهنه» مفهومی ضروری و لازمۀ هستی‌شناختی «جزئی‌های انضمامی» یا همان اشیاء معمولی و روزمره است. به عقیدۀ اینان، یک جزئی انضمامی مجموعه‌ای مرکب از کیفیات و هستنده‌ای متفاوت به نام اساس است که همچون موضوع و حامل کیفیات عمل کرده و امکان اجتماع آنها در این مجموعه، تغییر آنها و هویت و فردیت جزئی‌‌های ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
دریدا و گفتمان علوم انسان

حسن فتح‌زاده

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1390

چکیده
  هیچ گفتمانی خودبسنده نیست، چراکه بر زمینۀ مفاهیم و اندیشه‌های پیش از خود، بنا شده است. دریدا گفتمان علوم انسانی را میراث‌‌بر مفاهیمی می‌داند که با خود نظام‌های متافیزیکی را حمل می‌کنند. در نظر او ما وقتی متوجه این مهم شدیم که به ساختاربودن ساختار اندیشیدیم. ساختارهای متافیزیکی همواره در‌بر‌گیرندۀ «پیرامونی» هستند که حول یک «مرکز» ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
رابطۀ قوه و امکان در Θ3

احمد عسگری

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1390

چکیده
  ارسطو در Θ3 در مقابل مگاریان که قائل بودند پیش از فعل قوه وجود ندارد و تنها زمانی که چیزی در حال فعلیت است «قادر» است، قوه را از فعل متمایز می‌کند و چهار استدلال در اثبات وجود قوه می‌آورد. ارسطو همچنین صراحتاً قوه را با امکان مربوط می‌سازد. حال در اینجا این سئوال پیش می‌آید که ارسطو چگونه از قوه به امکان عبور کرده است؟ در این مقاله سعی ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
تبیین تلقی پدیدارشناسانۀ مرلوپونتی از نقاشی‌های سزان

نادر شایگان‌فر؛ پرویز ضیاء شهابی

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1390

چکیده
  موریس مرلوپونتی(1961-1908) اساس تفکرش در کتاب پدیدارشناسی ادراک را بر مفهوم «در- جهان – بودن» استوار کرده ‌است. او به تأسی از هوسرل و هیدگر، سعی دارد در خصوص نسبت ما و جهان تأمل کند. یکی از مفاهیم بسیار مهم در اندیشه‌های پدیدارشناسانۀ هوسرل، بازگشت به شیئ است که علم معاصر از آن غافل مانده ‌است و مرلوپونتی سعی دارد با تکیه بر طبیعت و شیئ ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
بررسی تطبیقی خوانش ویتگنشتاین و گادامر از تاریخ‌مندی فهم

محمد رعایت جهرمی

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1390

چکیده
  سیطرۀ منطق گزاره‌ای بر مشی فلسفیِ ویتگنشتاین اول که در تعابیری چون تصویر، بازنمایی، تطابق و تناظر رخ می‌نمایانند از یک سو، و روح حاکم بر جریان تحلیلی با درون‌مایه‌های علم‌گرا، متافیزیک‌ستیز و منطق‌محورش از دیگر سو، دعویِ تاریخ‌گراییِ ویتگنشتاین و التفات وی به تلقی مرسوم هرمنوتیکی را به چالش می‌کشند. این در حالی است که دلالت‌های ...  بیشتر

علمی - پژوهشی
معرفت شهودی و عقلانی در حکمت اشراقی سهروردی

محمدتقی جان‌محمدی

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1390

چکیده
  «حکمت» اصیل نزد سهروردی آن است که بر دریافت‌های شهودی و ذوقی مبتنی باشد. ولی دریافت‌های شهودی، دفعی، بسیط، بیان‌ناپذیر و غیرگزاره‌ای‌اند، حال آنکه مخاطب حکمت اشراق با نظامی فلسفی مواجه است که از تألیف مفاهیم و گزاره‌ها پدید آمده است و دو ویژگی مهم آن تدریجی‌الحصول و تفصیلی بودن است. با این اوصاف چگونه ممکن است معرفتی که فی‌نفسه ...  بیشتر