اختلاف‌نظر و پیامدهای معرفت‌شناختی آن برای شکاکیت پورونی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده
ایمان خدافرد
دانشجوی دکتری فلسفه، گروه فلسفه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.48308/kj.2026.244656.1440
چکیده
در این مقاله قصد دارم نشان دهم که شکاکان پورونی چگونه می‌توانند، بدون گرفتار آمدن در دام جزمیتی که مدعی‌اند از آن می‌گریزند، از اختلاف‌نظر به‌مثابۀ ابزاری برای منتفی‌ساختن پروژۀ شناخت استفاده کنند. سکستوس امپیریکوس، در مقام راوی یا نمایندۀ شکاکیت پورونی، در سرتاسر آثارش، پیوسته برای تعلیق‌حکم، چه در آغاز پژوهش چه در پایان موقتیِ پژوهش، به اختلاف‌نظر متوسل می‌شود. شکاکان پورونی پیوسته بر این ویژگیِ پروژۀ پژوهشِ پورونی تأکید دارند که باید از هرگونه جزمیت، هم جزمیت ایجابی و هم جزمیت سلبی، پرهیز کرد اما به نظر می‌رسد که توسل به گونه‌ای از اختلاف‌نظر، در بند 31-34 کتاب طرح‌های کلی شکاکیت پورونی، که می‌توان آن را اختلاف‌نظر صرفاً ممکن نامید، حکایت از تعلق‌خاطر شکاکان پورونی به جزمیت سلبی دارد. زیرا توسل به چنین نوعی از اختلاف‌نظر می‌تواند هرگونه تلاش برای حصول حقیقت را از آغاز منتفی سازد. همچنین، از سوی دیگر، اختلاف‌نظر و تعلیق‌حکم در مواجهه با آن می‌تواند حکایت از مفروضاتی نظرورزانه داشته باشد که دیگربار از خطوط قرمز شکاکان پورونی است. بدین‌سان، ظاهراً هم پروژۀ پژوهش پورونی و هم نقش اختلاف‌نظر در آن می‌تواند مستلزم جزمیت باشد و چنین اتهامی می‌تواند برباددهندۀ پروژۀ پژوهش پورونی باشد.
کلیدواژه‌ها
سکستوس امپیریکوس
شکاکیت پورونی
تعلیق حکم
اختلاف نظر
اختلاف نظر صرفاً ممکن
موضوعات

عنوان مقاله English

Disagreement and Its Epistemological Implications for Pyrrhonian Skepticism

نویسنده English

Iman Khodafard
PhD Candidate in Philosophy, Department of Philosophy, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده English

This paper examines whether Pyrrhonian skeptics can appeal to disagreement as a ground for suspending judgment without thereby committing themselves to the very dogmatism they seek to avoid. Throughout his works, Sextus Empiricus repeatedly invokes disagreement as a basis for epochē, both at the beginning of inquiry and at its provisional conclusion.
Pyrrhonian skeptics insist that their investigative project must remain free from all forms of dogmatism, whether positive or negative. However, Sextus’ discussion in Outlines of Pyrrhonism I. 31–34 seems to rely on a form of disagreement that may be characterized as merely possible disagreement. Such an appeal threatens to foreclose the search for truth from the outset and thus appears to presuppose a negatively dogmatic stance. Moreover, the move from disagreement to suspension of judgment may itself depend on substantive theoretical assumptions, thereby compromising the methodological neutrality that Pyrrhonian skepticism claims to preserve.
The paper argues that, despite their explicit rejection of dogmatism, Pyrrhonian skeptics risk embracing dogmatic commitments in the conclusions generated by their appeal to disagreement . In particular, the appeal to merely possible disagreement appears to yield a negatively dogmatic result that sits uneasily with the Pyrrhonian ideal of suspension of judgment.

کلیدواژه‌ها English

Sextus Empiricus
Pyrrhonian Scepticism
suspension of judgment
disagreement
merely possible disagreement
Annas, J., & Barnes, J. (Trans.). (2000). Outlines of Pyrrhonism. Cambridge University Press. (Original work by Sextus Empiricus)
Bett, R. (Trans.). (2005). Against the Logicians. Cambridge University Press. (Original work by Sextus Empiricus)
Bett, R. (Trans.). (2018). Sextus Empiricus: Against Those in the Disciplines. Oxford University Press. (Original work by Sextus Empiricus)
Pellegrin, P. (Trans.). (1997). Esquisses Pyrrhoniennes. Édition du Seuil. (Original work by Sextus Empiricus)
Pellegrin, P. (Trans.). (2002). Contre les professeurs. Édition du Seuil. (Original work by Sextus Empiricus)
Miller, J. (Trans.). (2018). Lives of the eminent philosophers. Oxford University Press. (Original work by Diogenes Laertius)
Galen. (1985). Three treatises on the nature of science (R. Walzer & M. Frede, Trans.; M. Frede, Intro.). Hackett Publishing Company.
Annas, J., & Barnes, J. (1985). The modes of scepticism: Ancient texts and modern interpretations. Cambridge University Press.
Barnes, J. (1990). The toils of scepticism. Cambridge University Press.
Barnett, Z., & Li, H. (2016). Conciliationism and merely possible disagreement. Synthese, 193, 2973-2985. https://doi.org/10.1007/s11229-015-0898-7
Boeri, M. D., & De Brasi, L. (2025). The ancient sceptic attitude and disagreement. In L. De Brasi & M. D. Boeri (Eds.), Epistemic life in the polis. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-90859-0_3
Corti, L. (2011). Scepticism and hypothetical method. In A. Longo (Ed.), Argument from hypothesis in ancient philosophy (with the collaboration of D. del Forno). Biblipolis.
Eichorn, R. (2020). Sextus Empiricus on Isotheneia and Epoche: A Developmental Model. Sképsis: Revista de Filosofia, 21(11), 188-209.
Elga, A. (2007). Reflection and disagreement. Noûs, 41(3), 478-502. https://doi.org/10.1111/j.1468-0068.2007.00656.x
Goldberg, S. (2013). Disagreement, defeat, and assertion. In D. Christensen & J. Lackey (Eds.), The epistemology of disagreement: New essays. Oxford University Press.
Hankinson, R. J. (1995). The sceptics. Routledge.
Kelly, T. (2005). The epistemic significance of disagreement. Oxford Studies in Epistemology, 1, 167-196.
Khodafard, I.; Bina-ye Motlagh, S.; Koorang Beheshti, R. (2026). Pyrrhonian Skepticism: a continual search for truth or a permanent suspension of judgment? Journal of Philosophical Investigations, 20(55), 519-540. https://doi.org/10.22034/jpiut.2026.69462.4244 (In Persian)
Machuca, D. E. (2011). The Pyrrhonian argument from possible disagreement. Archiv für Geschichte der Philosophie, 93(2), 148-161. https://doi.org/10.1515/agph.2011.007
Machuca, D. E. (2021). Can the skeptic search for truth? Elenchos, 42(2), 321-349. https://doi.org/10.1515/elen-2021-0017
Matheson, J., & Carey, B. (2012). How skeptical is the equal weight view? In D. E. Machuca (Ed.), Disagreement and skepticism (pp. 131-149). Routledge.
Morison, B. (2026). Sextus Empiricus. In E. N. Zalta & U. Nodelman (Eds.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2026 ed.). https://plato.stanford.edu/archives/spr2026/entries/sextus-empiricus/
Palmer, John A. (2000). Sceptical Investigation. Ancient Philosophy, 20(2), 351-375. https://doi.org/10.5840/ancientphil200020234
Popa, E. O. (2022). On the rational resolution of (deep) disagreements. Synthese, 200, Article 270, 1-15. https://doi.org/10.1007/s11229-022-03753-4
Powers, N. (2010). The System of the Sceptical Modes in Sextus Empiricus. Apeiron, 43(4), 157-172.
Putnam, H. (1981). Reason, Truth and History. New York: Cambridge University Press.
Smith, P. J. (2022). Sextus Empiricus' Neo-Pyrrhonism. Springer.
Striker, G. (1996). On the difference between Pyrrhonists and Academics. In Essays on Hellenistic epistemology and ethics. Cambridge University Press.
Striker, G. (2022). Scepticism as a kind of philosophy. In From Aristotle to Cicero: Essays in ancient philosophy (pp. 178-192). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198868385.003.0013
Svavarsson, S. H. (2021). Disturbance in the Outlines of Sextus Empiricus. Phronesis, 66(4), 402-425. https://doi.org/10.1163/15685284-bja10046
Svavarsson, S. H. (2024). Investigation and Tranquillity in Sextus Empiricus. Phronesis, 69(1), 97-121. https://doi.org/10.1163/15685284-bja10079
Weber, M. A. (2017). Armchair disagreement. Metaphilosophy, 48(4), 527-549. https://doi.org/10.1111/meta.12254
Woodruff, P. (2010). The Pyrrhonian modes. In The Cambridge companion to ancient scepticism. Cambridge University Press.

  • تاریخ دریافت 10 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 06 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 26 تیر 1405