به سوی یک شرح پدیده‌شناختی از ذهن غیرتأملی جمعی با تأکید بر نمونۀ خانواده

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
محمد حسین محمدعلی خلج 1
میلاد صالحی 2
اصغر واعظی 3
1 گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه خاتم، تهران، ایران
2 گروه فلسفه، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجه، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.48308/kj.2026.245454.1456
چکیده
مسئلۀ اصلی مقاله حاضر توضیح ماهیت ذهنمندی جمعی خانوادگی است. برای این منظور ما در گام نخست به سراغ توصیف ویژگی خاص ذهنمندی جمعی خانوادگی می‌رویم و برای این منظور از آموزه‌های هوسرل وام می‌گیریم. هوسرل خانواده را جامعه عشق می‌نامد و رابطه مادر و کودک را نوع بنیادی بیناسوبژکتیویته به شمار می‌آورد. ما نشان می‌دهیم که ویژگی بارز ذهنمندی جمعی خانوادگی آن است که دست‌کم تا حدی غیرتاملی (و به تعبیر هوسرل غریزی) است. در گام بعدی در مسیر ارائۀ شرحی فلسفی از ذهنمندی جمعی خانوادگی و ماهیت غیرتأملیِ آن به سراغ دیدگاه‌های موجود در ادبیات فلسفی ذهن جمعی می‌رویم. ما مشخصاً به ارزیابی چهار دیدگاه می‌پردازیم و نشان می‌دهیم هیچ یک از آن‌ها در توضیح وجه غیرتاملی ذهمندی خانوادگی موفق نیستند. نهایتاً در گام آخر در راستای پاسخ به پرسش اصلی می‌کوشیم یک چارچوب مفهومی تازه برای توضیح ماهیت غیرتأملیِ ذهنمندی خانوادگی ارائه کنیم. برای این منظور ما ایدۀ ذهن غیرتأملی را از برخی از مفسران دریفوس وام می‌گیریم و آن را در ترازی جمعی و مشخصاً معطوف به توضیح نحوۀ باهم بودنِ خانوادگی به کار می‌گیریم. بر پایۀ پیشنهاد ما ذهنمندی جمعی خانوادگی بر نوعی حس تعادل غیرتأملیِ مشترک بین اعضای خانواده استوار است و هر عاملی که این تعادل غیرتأملی را برهم بزند به منزلۀ تشویش تجربه می‌شود و کششی خود به خودی در اعضای خانواده برای برقراری تعادل دوباره ایجاد می‌کند. ما استدلال می‌کنیم که دوری و خطر رنج و فقدان از جمله عوامل برهم‌زنندۀ حس تعادل مشترکی است که مقوم ذهنمندی جمعی خانوادگی است.
کلیدواژه‌ها
ذهن جمعی
ذهنمندی خانوادگی
محتوای غیرتأملی
قصدیت جمعی
قصدیت حرکتی
موضوعات

عنوان مقاله English

Towards a Phenomenological Account of the Collective Non-reflective Mind: The Family as a Case Study

نویسندگان English

M Hosein M A Khalaj 1
Milad Salehi 2
Asghar Vaezi 3
1 Department of Philosophy, Faculty of Humanities, Khatam University, Tehran, Iran
2 Department of Philosophy, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
3 Department of Philosophy, Faculty of Letters and Human Science,, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

The paper intends to investigate the nature of the family mind from a phenomenological point of view. To this end, in Section 2, drawing inspiration from Husserl, we present a phenomenological description of the salient components of collective family mindedness. According to Husserl, the normal family is a community of love, and the relationship between mother and child is the most fundamental origin of intersubjectivity. What is crucial for our line of reasoning is that the family mind is to some extent non-reflective and, in Husserl’s terms, instinctive. In Section 3, we examine four leading accounts of collective mindedness, particularly Gilbert’s account of collective belief, Schmid’s account of collective intentionality, and interpretationism and functionalism about collective mind. We argue that none of these accounts is successful in providing an adequate explanation of the non-reflective aspect of collective family mind. Finally, in Section 4, borrowing the idea of non-reflective mind from a recent reading of Dreyfus’s account of skill, we seek to develop an alternative account of collective mind that appreciates the non-reflective aspect of family mindedness. Employing the idea of non-reflective mind at a collective level, we suggest that a pre-reflective joint sense of smoothness between members of a family constitutes the nature of their non-reflective family mind. Everything, such as the distance between members of the family, that violates this sense of smoothness is experienced as a tension, creating a spontaneous pull among the members of the family to reduce the tension and to restore the smoothness.

کلیدواژه‌ها English

Collective Mind
Family Mindedness
Non-reflective Content
Collective Intentionality
Motor Intentionality
Bratman, M. (1999). Faces of Intention: Selected Essays on Intention and Agency. Cambridge: Cambridge University Press.
Brooks, D. H. M. (1986). Group minds. Australasian journal of philosophy, 64(4), 456-470. https://doi.org/10.1080/00048408612342641
Clark, A. & D. Chalmers. (1998). The Extended Mind. Analysis, 58(1), 7-19. https://doi.org/10.1093/analys/58.1.7
Davidson, D. (1984). Inquiries into truth and interpretation. Oxford: Clarendon. https://doi.org/10.1093/0199246297.001.0001
Dennett, D. C. (1978). Brainstorms. Cambridge, MA: MIT Press.
Dreyfus, H. L. (1971). Phenomenology and mechanism. Noûs, 5(1), 81-96. https://doi.org/10.2307/2214453
Dreyfus, H. L. (2002). Intelligence without representation-Merleau-Ponty's critique of mental representation The relevance of phenomenology to scientific explanation. Phenomenology and the cognitive sciences, 1(4), 367-383. https://doi.org/10.1023/A:1021351606209
Dreyfus, H. L. (2005). Overcoming the myth of the mental: How philosophers can profit from the phenomenology of everyday expertise. In Proceedings and addresses of the American Philosophical Association (Vol. 79, No. 2, pp. 47-65). American Philosophical Association.
Gilbert, M. (1987). Modelling collective belief. Synthese, 73(1), 185-204. https://doi.org/10.1007/BF00485446
Gilbert, M. (2013). Joint commitment: How we make the social world. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199970148.003.0001
Harris, K. R. (2020). Group minds as extended minds. Philosophical Explorations, 23(3), 234-250. https://doi.org/10.1080/13869795.2020.1799663
Husserl, E. (2014). Grenzprobleme der Phänomenologie: Analysen des Unbewußtseins und der Instinkte, Metaphysik, späte Ethik: Texte aus dem Nachlass (1908-1937). Husserliana, vol. XLII (Hua XLII) (R. Sowa, & T. Vongehr, Eds.). Springer.
Jansen, J. (2022). The role of Instincts in Husserl's Account of Reason. In S. Heinämaa, M. Hartimo, & I. Hirvonen (Eds.), Contemporary phenomenologies of normativity norms, goals, and values (pp. 144-156). Routledge.
Khalaj, M. H. M., Salehi, M., & Vaezi, A. (2026). Dreyfus and 3N minded skillful coping. Phenomenology and the Cognitive Sciences, 1-27. https://doi.org/10.1007/s11097-026-10137-3
Knudsen, N. (2024). Shared action- An existential phenomenological account. Phenomenology and the Cognitive Sciences, 23(1), 63-83. https://doi.org/10.1007/s11097-021-09785-4
Lackey, J. (ed.). (2014). Essays in collective epistemology. Oxford University Press.
Levy, Y. (2025). The do-able solution to the interface problem. Philosophy and Phenomenological Research, 110(3), 833-853. https://doi.org/10.1111/phpr.13139
Merleau-Ponty, M. (1945/2012). Phenomenology of Perception. Translated by Donald A. Landes. Routledge.
Pettit, P. (2003). Groups with Minds of their Own. In Socializing Metaphysics: The Nature of Social Reality. Ed. by F. Schmidtt. Lanham: Rowman and Littlefield, pp. 167-93.
Richardson, L. (2024). Shared emotion without togetherness: the case of shared grief. Synthese, 204(4), 113. https://doi.org/10.1007/s11229-024-04760-3
Scheler, M. (2008). The Nature of Sympathy. London: Transaction Publishers.
Schmid, H. B. (2014). Plural self-awareness. Phenomenology and the Cognitive Sciences, 13(1), 7-24. https://doi.org/10.1007/s11097-013-9317-z
Schmid, H. B. (2018). The subject of "We intend." Phenomenology and the Cognitive Sciences, 17(2), 231-243. https://doi.org/10.1007/s11097-017-9501-7
Searle, J. R. (1980). Minds, brains, and programs. Behavioral and brain sciences, 3(3), 417-424. https://doi.org/10.1017/S0140525X00005756
Searle, J. (1990). Collective intentions and actions. In P. R. C. Jerry Morgan & M. Pollack (Eds.), Intentions in communication (pp. 401-415). MIT Press.
Serban, C. (2024). From tendencies and drives to affectivity and ethics: Husserl and Scheler on the mother-child relationship. Human Studies, 47(1), 165-184. https://doi.org/10.1007/s10746-024-09707-8
Szanto, T. (2014). How to share a mind Reconsidering the group mind thesis. Phenomenology and the Cognitive Sciences, 13(1), 99-120. https://doi.org/10.1007/s11097-013-9323-1
Theiner, G. (2008). From Extended Minds to Group Minds: Rethinking the Boundaries of the Mental. Dissertation, Indiana University.
Thonhauser, G. (2024). Collective emotions and the distributed emotion framework. Phenomenology and the Cognitive Sciences, 1-19. https://doi.org/10.1007/s11097-024-09965-y
Tollefsen, D. (2002). Organizations as True Believers. Journal of Social Philosophy, 33(3), 395-401. https://doi.org/10.1111/0047-2786.00149
Tollefsen, D. (2006). From extended mind to collective mind. Cognitive systems research, 7(2-3), 140-150. https://doi.org/10.1016/j.cogsys.2006.01.001
Zahavi, D. (2018). Collective intentionality and plural pre-reflective self-awareness. Journal of Social Philosophy, 49(1), 61-75. https://doi.org/10.1111/josp.12218

  • تاریخ دریافت 27 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 17 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 18 شهریور 1405