نوع مقاله : علمی - پژوهشی
نویسنده
دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
آلتوسر مسئله ی ایدئولوژی را وارد سطح جدیدی از بحث می کند. او با وام گرفتن ایده هایی از «روانکاوی» فرویدی مفاهیم علوم انسانی را دوباره صورتبندی می کند. وقتی آلتوسر ایدئولوژی را نه «آگاهی کاذب» و یا «آگاهی از جهان واژگون»، بلکه قسمی «ناآگاهی» تعریف میکند؛ همزمان با انسانگرایی (humanisme) و اقتصادگرایی (economisme) سر ستیز دارد. نزد آلتوسر این امر بازصورتبندی تز های بنیادی مارکس است، به جهت تحقق آن. آلتوسر بلافاصله با انواع نقد هایی مواجه شد که وجوه متنوع نظریه ی او را آشکار کردند. او منطق بحث خود را با آغاز از مسئله ی «بازتولید» پی می گیرد و آن را با «انقیاد» (subjection) پایان می بخشد. آشکار خواهیم کرد که آلتوسر نمی تواند از «ایدئولوژی» بحث کند مگر آنکه تمایز آن از «علم» و «سیاست» را از قبل روشن کرده باشد. و نتیجه خواهیم گرفت بدون روشن کردن عناصری بنیادی چون «سیاست» و «فلسفه» نخواهیم توانست مسئله ی ایدئولوژی را پاسخ دهیم. اما در ادامه نیز آشکار می شود خود فلسفه چیزی نیست جز سیاستِ نشخوار شده (ruminé) یا پرداخت شده. و بنابراین برای آلتوسر فلسفه را نمیتوان مفهوم پردازی کرد. فلسفه هیچ ذاتی ندارد، بلکه تنها می توان فلسفه را به کاربست. مدعی هستیم در آلتوسر پراتیک فلسفی، کنش سیاسی نظری یا نقد ایدئولوژی است و گرچه غایت این فعالیت فعلیت خود فلسفه است، اما در نظریهی آلتوسر امکان فراروی در سطح «فعیلت» یا رستگاری (Emancipation) فراهم نیست. در نهایت میبینیم که هرچند آلتوسر نسبتی عقلانی بین فلسفه، سیاست و ایدئولوژی را شرح میدهد اما تنها میتواند «نقد» را در سطح سیاسی تبیین کند و توان فراروی از آن را ندارد.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
Practice of Philosophy, Politics and critique of Ideology for Louis Althusser
نویسنده [English]
- Navid Gorgin
Shahid Beheshti university of Tehran
چکیده [English]
Althusser introduces the question of ideology into a new level of discussion. He redefines the concepts of human science by borrowing ideas from Freudian psychoanalysis. When Althusser defines ideology not "false consciousness" or " consciousness of the inverted world," but also a kind of "ignorance" or “inconsciousness,” which stands at odds with humanism and economism. For Althusser, this is the reappearance of Marx's fundamental theses, in order to accomplish it. Althusser immediately encountered a variety of criticisms that reveal various aspects of his theory. He follows the logic of his argument by departing from the problem of "reproduction," and ending it with "subjection". We will reveal that Althusser can not argue with "ideology" unless it has already been made a distinction between "science" and "politics". And we will not be able to answer the question of ideology without explaining fundamental elements such as "politics" and "philosophy". But then it goes without saying that philosophy itself is nothing but a ruminated (ruminé) politics. And so for Althusser, philosophy can not be conceptualized. Philosophy has no Essence, but philosophy can only be applied. In Althusser, we claim that philosophical practice is a theoretical political action or critique of ideology, and although the ultimate goal of this activity is the actualization of philosophy itself, Althusser's theory does not provide the possibility of going beyond the level of "action" or Emancipation. Finally, we see that Althusser, however, describes the rational relation between philosophy, politics and ideology, but can only explain the "critique" at the political level and can not go beyond it.
کلیدواژهها [English]
- Althusser
- Ideology
- Critique
- philosophy
- Politics
- Adorno, Theodor W, and Max Horkheimer, Dialectic of Enlightenment (Verso, 1997), XV
- Althusser, Louis, âEssays in Self-Criticismâ, 1976
- Althusser, Louis, âEssays on Ideologyâ, 1976
- Althusser, Louis, For Marx (Verso, 1969), II
- Althusser, Louis, âLenin and Philosophy, Trans. Ben Brewsterâ (New York: Monthly Review Press, 1971)
- Althusser, Louis, âLenine et La Philosophieâ, 1968
- Althusser, Louis, âPhilosophy and the Spontaneous Philosophy of the Scientists & Other Essaysâ, 1990
- Althusser, Louis, âPour Marxâ, 1965
- Althusser, Louis, Ben Brewster, and Etienne Balibar, âReading Capitalâ, 1979
- Badiou, Alain, âAlthusser: Subjectivity without a Subjectâ (Metapolitics, 1998)
- Badiou, Alain, âQuâest-Ce Que Louis Althusser Entend Par âPhilosophieâ?â, Lazarus (Ed.), 1993
- Browne, Paul, Ideologie et Pratique Theorique: Essai Sur Lâanti-Humanisme Theorique de Louis Althusser. (University of Ottawa (Canada)., 1980)
- Dowling, William C, âJameson, Althusser, Marx an Introduction to the Political Unconsciousâ, 1984
- Eagleton, Terry, Myths of Power: A Marxist Study of the Brontës (Palgrave Schol, Print UK, 1988)
- Gillot, Pascale, Althusser et La Psychanalyse (Presses universitaires de France, 2009)
- Lamola, M John, âMarxism as a Science of Interpretation: Beyond Louis Althusserâ, South African Journal of Philosophy, 32 (2013), 186â95
- Lewis, William S, âKnowledge versus âKnowledgeâ: Louis Althusser on the Autonomy of Science and Philosophy from Ideologyâ, Rethinking Marxism, 17 (2005), 455â470,487
- Statkiewicz, Max, âTheater And/of Ideology: The Notion of Spostamento in Althusserâs Theory of Theatrical Praxisâ, Rethinking Marxism, 10 (1998), 38