فرگه یکی از نخستین منتقدان جدی روانشناسیگرایی در منطق و سمانتیک محسوب میشود. در این مقاله، نخست به بررسی انتقادات وی به نظریۀ ایدهانگارانۀ معنا میپردازیم. این انتقادات در چارچوب کلی پروژۀ فکری فرگه، یعنی لوجیسیزم، و اصل اول مبانی علم حساب یعنی تمایز امر ابژکتیو/منطقی و امر سوبژکتیو/روانشناختی صورت میگیرد. از دید فرگه، چنین نظریهای نه تنها صدق را به خطر میاندازد، بلکه معنا و لذا امکان مفاهمه را نیز با چالش مواجه میکند. سپس برخی وجوه این انتقاد فرگه را با استدلال ویتگنشتاین متأخر علیه زبان خصوصی مقایسه میکنیم. کاوش در جزئیات تحلیل فرگه از مفهوم ایده نشان میدهد که وی فروضی در مورد رابطۀ واژههای زبان عمومی و جهان خصوصی ایدههای ذهنی دارد که مستعد نقد هستند؛ بررسی مفهوم زبان خصوصی و استدلال ویتگنشتاین علیه آن (و طرح مباحثی چون تعریف خصوصی نشانه، پیروی از قاعده و معیار اینهمانی) واسطهای خواهد بود تا به این فروض پی ببریم و آنها را نقد کنیم.
Dummett, Michael, Frege: Philosophy of Language, first edition, New York: Harper & Row Publishers, 1973.
Hacker, Peter M.S., Insight and Illusion, revised edition, Oxford: Clarendon Press, 1986.
Kenny, Anthony, Frege: an Introduction to the Founder of Modern Analytic Philosophy, Malden: Blackwell, 2000.
Locke, John, An Essay Concerning Human Understanding, The Pennsylvania State University, Electronic Classics Series, 1999.
Miller, Alexander, Philosophy of Language, London and New York: Routledge, 2007.
McCulloch, Gregory, The Mind and Its World, London and New York: Routledge, 1995.
Baker, G.P., P.M.S. Hacker, “Frege's Anti-Psychologism”, in Perspectives on Psychologism, (ed.) M.A. Notturno Leiden: Brill, 74–127, 1989.
Hacker, Peter M.S., “Frege and the Private Language Argument”, Idealistic Studies, vol.2, Issue 3:265-287, 1972.
Malcolm, Norman, Wittgenstein's Philosophical Investigations; a review, in The Philosophical Review, Vol. 63, No. 4:530-559, 1954.
Rhees, Rush, “Symposium: Can There Be a Private Language?”, Aristotelian Society Supplementary, Volume 28:63-76, 1954.
Candlish, Stewart, The Private Language Argument, at http://plato.stanford.edu/entries/private-language/, 2010.
کوتهنوشت آثار فرگه:
(G) Der Gedanke: Eine Logische Untersuchung, in Beiträge zur Philosophie des deutschen Idealismus I (1918–1919): 58–77, 1918
(GL) Die Grundlagen der Arithmetik: eine logisch-mathematische Untersuchung über den Begriff der Zahl, Breslau: W. Koebner, 1884
(GG) Grundgesetze der Arithmetik, Hildesheim: Olms, 1962
(PW) Posthomus Writing, ed. by H. Hermes, F. Kambartel, F. Kaulbach, tr. by P. Long, R. White, Oxford: Basil Blackwell, 1979
(ÜSB) Über Sinn und Bedeutung, in Zeitschrift für Philosophie und philosophische Kritik, 100: 25–50, 1892
کوتهنوشت آثار ویتگنشتاین:
(BB) The Blue and Brown Books, Oxford: Basil Blackwell, 1958
(BGM) Bemerkungen über die Grundlagen der Mathematik, G.E.M. Anscombe, Rush Rhees and G.H. von Wright, eds. in Schriften 6, Frankfurt am Main: Suhrkamp Verlag, 1974
(NFP) Notes for the ‘Philosophical Lecture’, in Philosophical Occasions 1912–51, ed. J. Klagge and A. Nordmann. Indianapolis: Hackett, 1993:447-458
(NPS) Notes for Lectures on ‘Private Experience’ and ‘Sense Data’,in Philosophil Occasions 1912-51, ed. J. Klagge and A. Nordmann. Indianapolis: Hackett, 1993: 202- 289
جنگجو گورچین قلعه, مهدی و عرب, حسن . (1396). انتقادات ِفرگه به نظریهی ایدهانگارانهی معنا و استدلال ِویتگنشتاین علیه زبان خصوصی. شناخت, 10(1), 87-108.
MLA
جنگجو گورچین قلعه, مهدی , و عرب, حسن . "انتقادات ِفرگه به نظریهی ایدهانگارانهی معنا و استدلال ِویتگنشتاین علیه زبان خصوصی", شناخت, 10, 1, 1396, 87-108.
HARVARD
جنگجو گورچین قلعه, مهدی, عرب, حسن. (1396). 'انتقادات ِفرگه به نظریهی ایدهانگارانهی معنا و استدلال ِویتگنشتاین علیه زبان خصوصی', شناخت, 10(1), pp. 87-108.
CHICAGO
مهدی جنگجو گورچین قلعه و حسن عرب, "انتقادات ِفرگه به نظریهی ایدهانگارانهی معنا و استدلال ِویتگنشتاین علیه زبان خصوصی," شناخت, 10 1 (1396): 87-108,
VANCOUVER
جنگجو گورچین قلعه, مهدی, عرب, حسن. انتقادات ِفرگه به نظریهی ایدهانگارانهی معنا و استدلال ِویتگنشتاین علیه زبان خصوصی. شناخت, 1396; 10(1): 87-108.
)