نوع مقاله : مقاله مروری
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای فلسفه اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس
2 استاد گروه فلسفه و منطق، دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
مسئله ذهن ـ بدن و چگونگی وجود امر ذهنی در جهان فیزیکی، یکی از مهمترین مسائل در تاریخ اندیشه بشری است و دیدگاههای فراوانی برای تبیین آن عرضه شده است. آفرینشگرایی و دوگانهانگاری منبعث از آن، در تبیین نحوه تعامل ذهن ـ بدن موفقیتی نداشتند. همین ناکامی باعث طرح دیدگاههای فیزیکالیستی و نظریات تقلیلی شد. در این نظریه، ویژگیهای ذهنی حذف یا در بهترین حالت به امر فیزیکی قابل تقلیل است. اما پاسخهای فیزیکالیسم نیز تنها به حذف صورت مسئله منجر شده و توان تبیین نحوه وجود ویژگیهای غیرفیزیکی در جهان فیزیکی را نداشته است. در این میان، نظریه نوخاستهگرایی پاسخی جدید به این مسئله پیش روی نهاده است. بر اساس نوخاستهگرایی، ذهن و ویژگیهای ذهنی، برآمده از فرآیند تکامل بدن فیزیکی است و در عین حال، غیر قابل تقلیل به آن است. به عبارت دیگر بدن فیزیکی، سیستمی سیال و پویا است که در بالاترین سطح پیچیدگی سیستمی، موجب ظهور ذهن و آگاهی میشود. همچنین این نظریه مزیتهایی در تقابل با دوگانهانگاری و تقلیلگرایی در تبیین ارتباط ذهن ـ بدن دارد، زیرا برخلاف آفرینشگرایی ضمن پذیرش دوگانگی، تصویری از تکامل بیولوژیکی ذهن و ارتباط آن با مغز ارائه میکند و از سوی دیگر، ضمن پذیرش فیزیکالیسم و تکامل طبیعی تقلیلگرایی را مردود میشمارد.
کلیدواژهها
- افلاطون، دوره آثار افلاطون، جلد سوم، ترجمه محمدحسن لطفی، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، چاپ سوم، 1380.
- بیورک راسل. سی.، هوش مصنوعی و روح، ترجمه میترا سرحدی، اطلاعات حکمت و معرفت، شماره 7، آبان 1393.
- خاتمی، محمود، جستارهای صدرایی، تهران: نشر علم، 1386.
- دی هارت، ویلیام و دیگران، فلسفه نفس، ترجمه امیر دیوانی، انتشارات سروش، 1381.
- ریونزکرافت، ایان، فلسفه ذهن، ترجمه حسین شیخ رضایی، تهران: مؤسسه فرهنگی صراط، چاپ دوم، 1392.
- سرل، جان، درآمدی کوتاه به ذهن، ترجمه محمد یوسفی، تهران: نشر نی، چاپ اول، 1392.
- لاهوری، اقبال، بازسازی اندیشه اسلامی، ترجمه محمد بقایی، انتشارات فردوس، چاپ دوم، 1388.
- نویرات. اتو، فیزیکالسیم، ترجمه علی مرتضویان، فصلنامه فلسفی، ادبی، فرهنگی ارغنون، سال دوم، شماره 7و8، چاپ دوم، تهران: 1374.
- Beckermann, Ansgar, “Supervenience, Emergence and Reduction”, in Beckermann, A., Flohr, H. & Kim, J. (eds.), 94118, 1992.
- Bickle.john, Multiple Realizability, Stanford Encyclopedia of Philosophy,First published Mon Nov 23, 1998; substantive revision Tue Jan15,http://plato.stanford.edu/entries/multiplerealizability/#WhaMulRea, 2013.
- Boogerd.Et Al.F.C., “Emergnce and its Place In the Nature”: A Case Study of Biochemical Network, 2005.
- Broad.c.d. “The Mind and Its place in Nature”, London Ondon Kegan Paul, Trench, Trubner & Co., LTD. New York: Harcourt, Brace & Company, INC,1925.
- Chalmers, D. J., Conscious Mind, in Search of a Fundamental Theory, Oxford University Press, 1996.
- Churchland, Paul, “Reduction, Qualia and the Direct Introspection of Brain States”, The Journal of Philosophy 82, 828., 1985.
- Churchland, Paul, Matter and Consciousness. Revised Edition. Cambridge,MA, London: MIT Press., 1988.
- Davidson, Donald, Essays on Actions and Events, Second Edition (2001), CLARENDON PRESS · OXFORD, Philosophy of Psychology, Essay 11,207,Mental Event, 1970.
- El Hani, Charbel N. & Pihlström, Sami, “A Pragmatic Realist View of Emergence”, Manuscrito 25, 105154., 2002b.
- El Hani, Charbel N. & Pihlström, Sami, “Emergence Theories and Pragmatic Realism”, Essays in Philosophy 3(2). Available online at http://www.humboldt.edu/~essays. 2002a.
- Eronen.markus, Emergentism in the philosophy of mind, Department of university of Helsinki, 2004.
- Fodor, Jerry, “Special Sciences: Or the Disunity of Science as a Working Hypothesis”, Synthese, 28: 97–115, 1974.
- Hasker. William, why Emergence? ,www. Gmail.com. Email address: mj.jamebozorgi@gmail.com.october, 2015.
- Humpheryse, P., “Emergence, Not Supervenience”, in Philosophy of Science, vol. 64, pp. S337-S345, online edition: http://www.people.virginia.edu/~pwh2a/., 1997a.
- Kim, Jaegwon, “Mental Causation and Consciousness: The Two MindBody Problems for the Physicalist” in Gillett, C., & Loewer B. (eds.), 271283., 2002.
- Kim, Jaegwon, “Supervenience, Emergence, and Realization in the Philosophy of Mind” in Carrier, M., & Machamer, P. K. (eds.) Mindscapes: Philosophy, Science, and the Mind. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 271293., 1997.
- Kim, Jaegwon, Mind in a Physical World: An Essay on the Mind-body Problem and Mental Causation. Cambridge, MA: MIT Press.1998.
- Kim, Jaegwon, Philosophy of Mind. Boulder: West view Press., 1996.
- Levin. Janet, Functionalism, Stanford Encyclopedia of Philosophy, First published Tue Aug 24, 2004; substantive revision Wed Jul 3, 2013, http://plato.stanford.edu/entries/functionalism/#FutFun.
- Martine Nida-Rümelin, Dualist Emergentism, University of Fribourg (Switzerland), Final Version published in Brian Mc Laughlin & Jonathan Cohen (eds.), Contemporary Debates in Philosophy of Mind, Blackwell, 2006.
- Moergan, Emergent Evolution, the Gifford lecture, delivered in the university of st. Andrews, 1922.
- Nagel, Thomas, “What Is It Like to Be a Bat?”, The Philosophical Review 83, 435450., 1974.
- Oppenheim, Paul & Putnam, Hilary, “Unity of Science as a Working Hypothesis” in Feigl, H., Scriven, M., & Maxwell, G. (eds.) Minnesota Studies in the Philosophy of Science, Volume II. Minneapolis: University ofMinnesota Press, 1958.
- Plantinga. Alvin, Science, Religion, and Naturalism, Oxford: Oxford University Press, 2011.
- Silverberge.Arnold, Putnam on Functionalism, Philosophical Studies 67: 111-131,Kluwer Academic publisher, printed in the Netherland, 1992.
- Stephan, A., “Phenomenal Emergence”, in Networks, Vol. 3-4, pp. 91-102., 2004.
- Stephan, A., “Varieties of Emergence”, in Evolution and Cognition, Vol. 5, No. 1, 50-59., 1999.
- Stoljar.Daniel, Physicalism, Stanford Encyclopedia of Philosophy, http://plato.stanford.edu/entries/physicalism/.
- Swinburne. Richard.,The Evolution of the Soul, revised edition, Oxford: Clarendon Press, 1998.