نوع مقاله : مقاله مروری
نویسنده
استادیار دانشگاه محقق اردبیلی
چکیده
معمولاً اصل خود ادراکی/ ادراک نفسانی را در بخش «استنتاج استعلایی» کتاب نقد عقل محض، شاهکار آن بخش کتاب کانت دانستهاند. خودادراکی استعلایی آغازگاه بحث استعلایی را تعیین میکند. کانت اصطلاح «خود ادراکی» را برای اشاره به خودآگاهی به کار میبرد. از این رو، تألیف بنیادیای را که هم تجربه را ممکن میسازد و هم به ما امکان میدهد همۀ تجربههای خود را به شناسنده یا من خودآگاهی نسبت دهیم، وحدت تألیفی خود ادراکی مینامد. نقد عقل محض مشتمل بر دو تعلیم متفاوت دربارۀ رابطه و نسبت بین فاعل خود ادراکی و خود عقلیاب است. طبق یک تعلیم فاعل و سوژۀ خود ادراکی با خود عقلیاب یا واقعی کاملاً یکسان است. براساس تعلیم دیگر، فاعل یا سوژۀ خود ادراکی از خود عقلیاب و هر نوع شیء یا متعلّق معقول دیگر متمایز است. من در این مقاله، این رابطه و نسبت بحثانگیز را مورد بررسی و ارزیابی قرار خواهم داد.
کلیدواژهها
- جواد آملی، عبداله، رحیق مختوم، ج4، چاپ چهارم، قم: اسرار، 1387.
- عبدالکریمی، بیژن، هایدگر و استعلا، چاپ اول، تهران: نقد فرهنگ، 1381.
- کاپلستون، فردریک، تاریخ فلسفه، ترجمه اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر، ج6، چاپ اول، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1373.
- کانت ایمانوئل، تمهیدات، ترجمه حداد عادل، چاپ دوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1370.
- کانت، ایمانوئل، سنجش خرد ناب، ترجمه م. ش. ادیب سلطانی، چاپ اول، تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر، 1362.
- کورنر، اشتفان، فلسفه کانت، ترجمه غزت اله فولادوند، چاپ اول، تهران: خوارزمی، 1367.
- هارتناک، یوستوس، نظریه معرفت در فلسفه کانت، ترجمه غلامعلی حداد عادل، چاپ اول، تهران: انتشارات فکر روز، 1376.
- Allison, Henry E., Kants Transcendental Idealism, Yalu Univ. Press, 1983.
- Allison, Henry E., Idealism and Freedom, Cambridge: Cambridge Univ. Press, 1990.
- Gardner, Sebastian, Kant and Critique of Pure Reason, London: Routledge, 1999.
- Kant, Immanuel, Anthroplogy from a pragmatic point of view, Tr. And ed. By Robert Louden, Cambridge: Cambridge: Univ. press, 2006.
- Kant, Immanuel, Critique of Pure Reason, Tr. By Werner Pluher, Indiana police: Hackett publishing Company, 1996.
- Paton, H. J., Kants metaphysic of Experience, London: Bradford and Dichens, W. C. I., 1936.
- Westphal, Kenneth R., Kants Transcendental Proof of Realism, Cambridge: Univ. Press, 2004.
- Wood, Allen, Kant, Oxford: Blackwell, 2005.