نوع مقاله : مقاله مروری
نویسنده
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
چکیده
عین القضات همدانی و یوهانس اکهارتوس از عرفای بزرگ مسلمان و مسیحی هستند که به دلیل افکار و اندیشههای خود مورد سوءظن سنت دینی غالب زمانه قرار گرفته و بدعتگذار خوانده شدند. باور به قدمت زمانی عالم یکی از اتهامات مشترک آن دو است. نحوۀ طرح این اتهام و نیز روش هر یک در پاسخگویی بدین اتهام موضوع مقاله حاضر است و در نظر دارد ضمن توضیح چگونگی تقریر این اتهام علیه این دو، به بررسی تطبیقی پاسخهایی که عین القضات همدانی و اکهارتوس در برابر آن دادهاند بپردازد. عین القضات را به دلیل استعمال الفاظی مانند سرچشمه و منبع وجود، معتقد به قدمت عالم و عدم علم الهی به جزئیات دانستند. اکهارتوس را نیز معتقد به خلقت عالم از همان زمان که خدا وجود داشت، و همراه با به وجود آمدن پسر ازلی او خواندند. همچنین به دلیل باور به آفرینش نامتمایز و ازلی امور متعالی و پست او را بدعتگذار نامیدند. قاضی با طرح دووجهی عقل/ اطوار ورای عقل بدین اتهام پاسخ میدهد و سخن گفتن از حدوث یا قدم عالم را متعلق به ساحت عقل میداند، حال آنکه در طور ورای عقل دنیا و مافیها اساساً در کنار حق موجودیتی ندارند که بتوان از حدوث یا قدم آنها سخن گفت و ازل و ابد با یکدیگر برابرند. اکهارتوس نیز از طرح دووجهی روز نفس/ روز خداوند همین منظور را دنبال میکند و اکنون ازلی که خداوند در آن عالم را آفرید، همین لحظه میداند.
کلیدواژهها
- قرآن کریم
- آگوستین، اعترافات، سایه میثمی، به کوشش مصطفی ملکیان، دفتر پژوهش و نشر سهروردی، 1387.
- ایلخانی، محمد، تاریخ فلسفه در قرون وسطی و رنسانس، تهران، سمت، 1386.
- ایلخانی، محمد، متافیزیک بوئتیوس، تهران، نشر الهام، 1380.
- عین القضات همدانی، عبدالله بن محمد، نامهها، به کوشش علینقی منزوی،3جلد، اساطیر، 1387.
- عین القضات همدانی، زبده الحقایق، به کوشش عفیف عسیران، ترجمه مهدی تدین، نشر دانشگاهی، 1379.
- عین القضات همدانی، رساله شکویالغریب، به کوشش عفیف عسیران، دانشگاه تهران، 1962م.
- عین القضات همدانی، تمهیدات، به کوشش عفیف عسیران، انتشارات منوچهری، 1386.
- The Holy Bible
- Christian Mysticism, Living age books, Meridian books, New York, 1956.
- Eckhartus, Ioannes,”Get beyond time”, Meister Eckhart, A Modern Translation, Blakney, Raymond, B, Harper & Row, New York, 1941.
- ______, “God enters a free soul”, Meister Eckhart, A Modern Translation, Blakney, Raymond, B, Harper & Row, New York, 1941.
- ______, “The Defence”, Meister Eckhart, A Modern Translation ,Blakney, Raymond, B, Harper & Row, New York, 1941.
- ______, ”The Defense”,Meister Eckhart, The Essential sermons, Commentaries, Treatises and Defence, Translation and Introduction byBernard McGinn and Edmund Colledge, Paulist Press,p 75- , 1981.
- ______, “Commentary on John”, Meister Eckhart, The Essential sermons, Commentaries, Treatises and Defence, Translation and Introduction byBernard McGinn and Edmund Colledge, Paulist Press,p 143- , 1981.
- ______, “Commentary on Genesis”, Meister Eckhart,The Essential sermons, Commentaries, Treatises and Defence, Translation and Introduction byBernard McGinn and Edmund Colledge, Paulist Press,p 84- , 1981.
- ______, “Praedica verbum vigila in omnibus labora”, Meister Eckhart Teacher and Preacher, Bernard McGinn(ed),Paulist Press, p 293- ,1986.
- ______, “Quasi stellamatutina in medio nebulae et quasi luna plena in diebussuislucet et quasi sol refulgens, sic isterefulsit in templodei”Meister Eckhart Teacher and Preacher, Bernard McGinn(ed),Paulist Press, p 256- ,1986.
- ______, “Commentary on Exodus”Meister Eckhart Teacher and Preacher, Bernard McGinn(ed),Paulist Press, p 58- ,1986.
- ______, “Nuncscioverequiamisitdominusangelumsuum”, Meister Eckhart Teacher and Preacher, Bernard McGinn(ed),Paulist Press, p 246- ,1986.
- ______, “Iustus in perpetuumvivet et apuddominumestmerceseius” Meister Eckhart Teacher and Preacher, Bernard McGinn(ed), Paulist Press, p 298- ,1986.
- ______, “Commentary on the book of Wisdom”,Meister Eckhart Teacher and Preacher, Bernard McGinn(ed),Paulist Press, p 152- ,1986.
- ______, “The angel Gabriel was sent”,The Sermons and Collations of Meister Eckhart, Pfeiffer, Franz,Kessinger.
- Kelley, C.F, Meister Eckhart on Divine Knowledge, Dharmacafe, California, 2009.
- Otto, Rudolf, Mysticism East and West, Macmillan Company, second printing, 1970.