دانشگاه شهید بهشتی شناخت 2008-7322 19 2 2026 06 22 Truth; Power; Self (An Introduction to Michel Foucault's Thought on the Subject: In the Struggle of Power, Truth, and Resistance) حقیقت؛ قدرت؛ خود (درآمدی بر اندیشه میشل فوکو در باب سوژه؛ در کشاکش قدرت، حقیقت و مقاومت) 49 71 107143 10.48308/kj.2026.243509.1412 FA میثم شمسی گوشکی نویسندۀ مسئول: دکتری جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. رایانامه: meysam_shamsi@atu.ac.ir 0009-0006-5253-5682 محمدتقی کرمی استاد، گروه مطالعات زنان، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. رایانامه: karami@atu.ac.ir ,وحید شالچی دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. رایانامه: shalchi@atu.ac.ir Journal Article 2026 02 10 It has been criticized that Foucault did not explain resistance and that his subject is imprisoned within itself and subjugated by language. The present research understands Foucault's subject, in most of his works, not as a subject but as a subjugated-subject; however, it claims that he also spoke of a subject that has existential aspects—this subject is no longer subjugated, and without this subject, Foucault's intellectual framework remains incomplete. The idea of resistance is always present throughout the expanse of his works, and this concept has an ontological correspondence with the concept of the subject. In reality, Foucault speaks of two subjects: first, a subjugated subject that emerges within discourse and the practices of power and self-techniques. This subject bears a clear resemblance to the subjects of Lacan and Althusser. Second, a subject capable of re-creation and self-creation, which can disrupt the knowledge-power game and create, not discover, a new identity. This subject is close to Nietzsche's envisioned Übermensch. The present study will first provide a brief overview of Foucault's archaeological-genealogical thought and its emancipatory aspects, then address the issue of the subject. The main emphasis is on Foucault's second subject, which, despite its considerable importance, has received less attention due to the dense discourses surrounding the first subject. به فوکو ایراد گرفته می‌شود که مقاومت را شرح نداده و سوژه‌ی او، محبوس در خود و منقاد در زبان است. پژوهش پیش‌رو سوژه‌ی فوکو، در عمده آثارش، را نه سوژه که سوژه-منقاد می‌فهمد؛ اما مدعی است، او همچنین از سوژه‌ای سخن گفته که سویه‌های اگزیستانسیال دارد، این سوژه، دیگر منقاد نیست. دستگاه فکری فوکو بدون این سوژه ابتر می‌ماند. در پهنه‌ی آثار او همواره ایده مقاومت جاری است، این مفهوم تناظری هستی‌شناختی با مفهوم سوژه دارد. به واقع، فوکو از دو سوژه سخن می‌گوید، نخستین، سوژه‌ای منقاد که ذیل گفتمان و کردوکارهای قدرت و تکنیک‌های خود پدیدار می‌شود. این سوژه قرابت آشکاری با سوژه لکان و آلتوسر دارد. دیگر، سوژه‌ای که امکان بازآفرینی و خلق خویش‌‌تن را دارد و می‌تواند بازی دانش-قدرت را بر هم زند و هویتی از نو، نه کشف، که خلق کند. این سوژه به ابرانسانِ مدنظر نیچه نزدیک است. پژوهش حاضر نخست مروری کوتاه بر اندیشه دیرینه‌-تبارشناسانه فوکو و وجوه رهایی‌بخش آن خواهد داشت، سپس به فقره سوژه می‌پردازد. تأکید اصلی بر سوژه دوم فوکو است، که به رغم اهمیت شایان، به واسطه گفتارهای متراکم حول سوژه نخست، کمتر مورد توجه واقع شده است. https://kj.sbu.ac.ir/article_107143_28481778144d98016f09f98483a8ed55.pdf