palette
تعامل ادبیات و هنر با جامعه از منظر آدورنو
فاطمه آذریون

چکیده

مهمترین نقش اجتماعی ادبیات و هنر از منظر آدورنو، کارکرد انتقادی آن در برایر سلطه و سرکوب است و از این رو نویدی است برای رهایی‌بخشی. اما از سوی دیگر در آثار این فیلسوف و منتقد اجتماعی، او را هوادار استقلال هنر و اصالت زیبایی‌شناسی نیز می‌یابیم؛ رویکردی در زیبایی‌شناسی که برای هنر معیارهایی در ورای جامعه قائل است و در ارزیابی آثار، مجال چندانی به کارکردهای اخلاقی و اجتماعی نمی‌دهد. با این حال آدورنو ضمن بیان انتقادات خود به این جریان فکری، از آن دفاع می‌کند. نگارندگان در این مقاله قصد دارند نشان دهند که چگونه این دو موضع متفاوت از بابت کارکرد اجتماعی ادبیات و هنر در اندیشه آدورنو درهم تنیده شده و در یک راستا قرار گرفته است. متن ادبی با حفظ جنبه‌ تکثر، چند معنایی و ابهام، خود در برابر سلطه‌ معنای تک‌ساحتی و به‌ویژه در برابر معنای ایدئولوژیک مقاومت می‌کند. همچنین اشکال هنری دارای یک محتوای حقیقی هستند که مانع می‌شوند تا اثر هنری به آسانی در جامعه‌ معاصر خود تحلیل و دریافت شود. هنر مدرن با موضع سرسختانه خود در قبال جامعه با آن درگیر می‌شود. به همین دلیل، برای آدورنو، ادبیات و هنر که به عنوان نوید سعادت و خوشبختی است، نمی‌تواند وحدت بین انسان و جهان را بیان کند، مگر به روشی سلبی. در نظر آدورنو هنر و ادبیات نمي‌توانند صرفاً منعكس كننده‌ نظام اجتماعي باشند، بلكه در درون واقعيت و به مثابه‌ عاملي كه نوعي معرفت غير مستقيم پديد مي‌آورد عمل مي‌كند و  هنر به تعبیر او، معرفت منفي دنياي واقعي است.

واژگان کلیدی
آدورنو، ادبیات، جامعه، شیئ وارگی، متن ادبی، هنر متعهد

منابع و مآخذ مقاله

آدورنو، تئودور و هورکهایمر، ماکس. دیالکتیک روشنگری، ترجمة مراد فرهادپور و امید مهرگان، تهران: گام‌نو، 1384.

احمدي، بابك، مدرنيته و انديشه انتقادي ،تهران، نشر مركز ، 1373

جامعه شناسي هنر، گرداوری و ترجمه شهريار وقفي پور، تهران ، انتشارات مرواريد، 1389 .

جيمسون،فردريك، زیبایی‌شناسی و سياست ،ترجمه ، حسن مرتضوي ، تهران، نشر ‍ژرف ،1391.

سلدن، رامان و پيتر ويدوسون، راهنماي نظريه ادبي معاصر، ترجمه عباس مخبر، تهران، طرح نو، 1384.

ژیمنز، مارک، زیباشناسی چیست؟،محمد رضا ابوالقاسمی، تهران، نشر ماهی، 1390.

كانرتون، پل، جامعه شناسي انتقادي، ترجمه حسن چاوشيان، تهران، نشر اختران، 1387.

مهرگان، اميد، زیبایی‌شناسی انتقادي، تهران، نشر گام نو، 1382.

ويلسون، راس، تئودور آدورنو، ترجمه ، پويا ايماني، تهران، نشر مركز،1389.

لئولوونتال،رویکرد انتقادی در جامعه شناسی ادبیات، ترجمه محمد رضا شادرو، تهران، نشر نی،1390.

Adorno, Theodor Aesthetic Theory. Ed. Gretel Adorno and Rolf Tiedemann. Trans. Robert Hullot-Kentor. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1997.

ـــــــــ Philosophy of Modern Music, translated by A. G. Mitchell & W. V. Blomster, New York & London: Continuum. 2003.

ـــــــــ Aesthetic Theory, translated by Robert Hullot-Kentor, London & New York: Continuum. 2002.

ـــــــــ Negative Dialectics, translated by E.B. Ashton, New York: Continuum. 1992.

Marx, Economic and Philosophic Manuscripts of 1844 in The Marx-Engels Reader Second Edition, edited by Robert Tucker, New York: Norton, 1978

Dean kolbas, Critical Theory and the Literary Canon, publisher in 2001 in the united states of america by westview press.

David Cunningham, Nigel Mapp, Adorno and Literature, London, continumm, 2006.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.