palette
استعاره‌های مفهومی علیت در دیدگاه لیکاف
وحید خادم زاده, محمد سعیدی مهر

چکیده

استعاره در دیدگاه سنتی نوعی آرایه­ی ادبی محسوب می­شود. توصیه ارسطو و حکمای مسلمان این است که  کاربرد استعاره باید منحصر در متون ادبی باقی بماند. لیکاف با نقد این دیدگاه بیان می­دارد که استعاره بخش جدایی ناپذیری از فرایند تفکر در انسان است. اندیشه استعاری امری اجتناب ناپذیر، فراگیر و معمولا ناآگاهانه است. استعاره مفهومی در واقع یک قلمرو ذهنی را بر حسب قلمروی ذهنی دیگر مفهوم­سازی می­کند.

در این مقاله ابتدا به  معرفی نظریه معاصر استعاره که توسط لیکاف ارائه شده است، می­پردازیم. سپس در پرتوی نظریه مذکور، مفهوم علیت را مورد بررسی قرار می­دهیم. استفاده از مفهوم مذکور منحصر به فلسفه نیست. بلکه در تمامی متون علمی و همچنین زبان متعارف می­توان این مفهوم را مشاهده کرد. لیکاف می­کوشد که با نگاهی کلان به این مفهوم، نشان دهد که  میان کاربرد متعارف و فلسفی این مفهوم ارتباطی منسجم و هماهنگ  برقرار است. مفهوم علیت شامل یک بخش نحیف تحت اللفظی و بسط­های گسترده استعاری است. هر یک از تئوری­های فلسفی علیت در واقع حاصل تمرکز بر بخشی از این استعاره­های علّی است. علل چهارگانه ارسطویی نیز از این قاعده مستثنا نیستند و مبتنی بر بنیان­هایی استعاری شکل گرفته­اند.   

 

 

واژگان کلیدی
استعاره مفهومی، علیت، لیکاف، چندمعنایی، زبان شناسی شناختی، ارسطو

منابع و مآخذ مقاله

ابن رشد (1986) تلخیص کتاب الشعر، تحقیق ریچارد بتروث و احمد عبدالمجید هریدی، قاهره: الهیئه المصریه العامه للکتاب

ابن سینا، ابو علی حسین بن عبدالله (1405) الشفاء المنطق، جلد 4، تحقیق و مقدمه عبدالرحمن بدوی، قم: منشورات مکتبه آیه الله العظمی المرعشی النجفی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (2007م) کتاب المجموع او الحکمه العروضیه، تحقیق و مقدمه محسن صالح، بیروت: دار الهادی

فارابی، ابونصر (1408) المنطقیات للفارابی النصوص المنطقیه، مقدمه و تحقیق محمد تقی دانش پژوه، زیر نظر سید محمود مرعشی، الجزء الاول، الطبعه الاولی، قم: دفتر مرعشی نجفی

ـــــــــــــــ (1986م) الحروف، تحقیق محسن مهدی، بیروت: دارالمشرق

هاوکس، ترنس (1380) استعاره، ترجمه: فرزانه طاهری، تهران: نشر مرکز

Aristotle (1984) Rhetoric, translated by William Roberts & Ingram Bywater, New York: Modern Library

______ (2006) Poetics, translated by Joe Sachs, Newburyport: Focus Publishing

Boroditsky, L. (2000) “Metaphoric structuring: Understanding time through spatial metaphors”. Cognition, 75, 1-28

Gibbs, R. (1994) The poetics of mind: Figurative thought, language, and under-standing. Cambridge, England: Cambridge University Press

Jäkel, Olaf (2002) "Hypothesis Revisited: The Cognitive Theory of Metaphor Applied to Religious Texts". metaphorik.de

Johnson, C.(1999) “Metaphor vs. conflation in the acquisition of polysemy: The

case of SEE”, In M. K. Hiraga, C. Sinha, and S. Wilcox, (Eds.), Cultural, typological and psychological issues in cognitive linguistics. Current Issues in Linguistic Theory, vol. 152. pp. 155-169. Amsterdam: John Benjamins

Lackoff, G. & Johnson, M.(1980) Metaphors We Live by, Chicago and London: The University of Chicago Press

_____________________ (1999) Philosophy in the Flesh, New York: Basic Books,

_____________________ Afterwards (2003) in Metaphors We Live By, 2nd ed., Chicago and London: University of Chicago Press

Lackoff, G.(1987) Woman, Fire and Dangerous Thing, Chicago and London: The University of Chicago Press

_________ (1993) The Contemporary Theory of Metaphor , in Metaphor and Thought, edited by Andrew Ortony, Cambridge: Cambridge University Press

Lakoff, G., & Turner, M. (1989) More than cool reason: A .field guide to poetic metaphor: Chicago: University of Chicago Press

McNeill, D. (1992) Hand and mind: What gestures reveal about thought. Chicago: University of Chicago Press

Narayanan, S. (1997) Embodiment in language understanding: Sensory-motor representations for metaphoric reasoning about event descriptions. Unpublished doctoral dissertation, University of California, Berkeley

Ortony, A. & Reynolds, R.E. (1978) Arter, J.A. “ Metaphor: Theoretical and empirical research”. Psychological Bulletin, 85, 919-943

Ricoeur, Paul (1977) The Rule of Metaphor: the Creation of Meaning In Language, tr. By: Robert Czerny, London and New York: Rutledge

Sweetser, E. (1990) From etymology to pragmatics: Metaphorical and cultural aspects of semantic structure. Cambridge, England: Cambridge University Press,

Taub, S. (2001) Language from the body: Iconicity and metaphor in American sign language. Cambridge: Cambridge University Press

Yu, Ning (1998) The Contemporary Theory of Metaphor: A Prespective from Chinese, Amsterdam: John Benjamins Publishing Co


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.