palette
تبیین رابطۀ کارکردهای غیر ذهنی واژه شبح با کارکردهای معرفت‌شناختی آن از دیدگاه ملاصدرا

چکیده

پژوهش حاضر برای پاسخ به پرسش «رابطه میان کارکردهای غیر ذهنی واژۀ شبح با مباحث معرفت­شناختی در آثار ملاصدرا چیست؟» شکل گرفته و با روی­کرد بررسی واژۀ شبح در شبکه واژگانی ملاصدرا به کند و کاو در آثار ملاصدرا  پرداخته است؛ ایشان در مقام بحث از موارد غیر ذهنی و غیر معرفت­شناسانه کارکردهایی از واژه شبح مانند روح حیوانی، تطابق وجود و ماهیت، بیان عوالم وجود و اختلاف آن­ها و مشاهدات عرفانی را مطرح نموده­اند، که در هریک از آن­ها تطابق نسبی یا کلی شبح و حقیقت پذیرفته شده است، هرچند این موارد در نگاه اولیه معرفت­شناسانه و ذهنی نیستند ولی در قریب به اتفاق موارد آثار معرفت­شناختی دارند و در تمامی موارد ملاصدرا به دلیل نزدیکیِ زیاد، بین نظریه وجود ذهنی و تئوری شبح از عدم واقع­نمایی شبح در موجودات خارج از مقولۀ کیف صرف نظر نموده،  واقع­نمایی شبح را با تسامح می­پذیرد هرچند که در موارد شناختی به دقت این اختلاف را روشن نموده و آن را با نظریه وجود ذهنیِ خود حل می­نماید.

واژگان کلیدی
شبح، ذهنی، غیر ذهنی، روح حیوانی، عوالم وجود، مشاهدات عرفانی.

منابع و مآخذ مقاله

اعتماد، شاپور ، انقلاب معرفتی و علوم شناختی، نشر مرکز، تهران، چاپ اوّل، 1380.

آشتيانى، جلال الدين، شرح بر زاد المسافر، چاپ اول‏، قم‏، بوستان كتاب، 1381 ه. ش‏.

بهارنژاد، زکریا ـ میرحسینی، سید امین ، «تحلیل و نقد اشکال‌های وارد شده بر شبح»، آیین معرفت، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ، صص 1ـ 14، پاییز1395.

حاج‌حسینی، مرتضی، «بررسی و تحلیل آرای فیلسوفان مسلمان در مورد تعریف علم از ابن سینا تا صدراالمتألهین»، فلسفه و کلام اسلامی، تهران، صص 79 ـ 98، زمستان 1381.

حسينى اردكانى، احمد بن محمد، مرآت الاكوان، چاپ اول، تهران، انتشارات علمي فرهنگي، 1375.

حکمت، نصرالله ، «نظریه تقلید از خدا در معرفت‌شناسی ابن عربی»، پژوهش‌های هستی‌شناختی، دانشگاه شهیدرجایی، تهران، صص 57 ـ 70، بهار و تابستان1391.

سبزواری، ملاهادی، شرح منظومه، چاپ اول، تهران، ناب، 1379.

صدرالدين شيرازى محمد بن ابراهيم، الشواهد الربوبية فى المناهج السلوكية (مقدمه عربى)، چاپ اول، بيروت، مؤسسة التاريخ العربي، 1417 ه.ق.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، اسرار الآيات ( تحقيق خواجوى )، چاپ اول، تهران، انجمن اسلامي حكمت و فلسفه اسلامي، 1360.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم ، شرح الهداية الأثيرية، چاپ اول، بیروت، مؤسسة التاريخ العربي، 1422 ه. ق.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، الحكمة المتعالية فى الأسفار العقلية الأربعة (با حاشيه علامه طباطبائى)، جلد 5، چاپ سوم، بيروت، دار إحياء التراث العربي، 1981 م.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، الحكمة المتعالية فى الأسفار العقلية الأربعة (با حاشيه علامه طباطبائى)، جلد 2، چاپ سوم، بيروت، دار إحياء التراث العربي، 1981 م.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، التعليقات لصدر المتالهين على الشفاء، چاپ اول، بيدار، قم.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، المبدا و المعاد، چاپ اول، تهران، انجمن حكمت و فلسفه ايران، 1354.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، ايقاظ النائمين، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، تفسير القرآن الكريم، چاپ دوم، قم، بيدار، 1366.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، مجموعه رسائل فلسفى صدر المتألهين مشتمل بر آثار ناشناخته و چاپ نشده چاپ دوم، تهران، حكمت، 1420 ه.ق.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، مفاتيح الغيب، چاپ اول، تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالى، انجمن اسلامى حكمت و فلسفه ايران، موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى، 1363.

علمی سول، محمد کاظم ـ لعل صاحبی، طوبی ، «نگاه وجودی ملاصدرا به علم»، پژوهش‌های هستی‌شناختی، دانشگاه شهیدرجایی، تهران، صص 87 ـ 100، بهار و تابستان1393.

قيصرى رومى، محمد داوود، شرح فصوص الحكم، چاپ اول، تهران، شركت انتشارات علمى و فرهنگى، 1375.

کرباسی‌زاده، امیراحسان ـ شیخ‌رضایی، حسین، ، آشنایی با فلسفه ذهن، چاپ دوم، تهران، هرمس 1392.

گریلینگ، ای. سی. ـ استرجن، اسکات، مارتین، ام. جی ، معرفت‌شناسی، ترجمه امیر مازیار، چاپ اوّل، تهران، نشر جهاد 1380.

مشکاتی، محمدمهدی، فخرالدینی، مریم ، «تأثیر نگاه وجود شناسانۀ ملاصدرا به علم در برخی مباحث هستی‌شناسی»، پژوهش‌های هستی‌شناختی، دانشگاه شهیدرجایی، تهران، صص 1 ـ 17، پاییز و زمستان1393.

اعتماد، شاپور ، انقلاب معرفتی و علوم شناختی، نشر مرکز، تهران، چاپ اوّل، 1380.

آشتيانى، جلال الدين، شرح بر زاد المسافر، چاپ اول‏، قم‏، بوستان كتاب، 1381 ه. ش‏.

بهارنژاد، زکریا ـ میرحسینی، سید امین ، «تحلیل و نقد اشکال‌های وارد شده بر شبح»، آیین معرفت، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ، صص 1ـ 14، پاییز1395.

حاج‌حسینی، مرتضی، «بررسی و تحلیل آرای فیلسوفان مسلمان در مورد تعریف علم از ابن سینا تا صدراالمتألهین»، فلسفه و کلام اسلامی، تهران، صص 79 ـ 98، زمستان 1381.

حسينى اردكانى، احمد بن محمد، مرآت الاكوان، چاپ اول، تهران، انتشارات علمي فرهنگي، 1375.

حکمت، نصرالله ، «نظریه تقلید از خدا در معرفت‌شناسی ابن عربی»، پژوهش‌های هستی‌شناختی، دانشگاه شهیدرجایی، تهران، صص 57 ـ 70، بهار و تابستان1391.

سبزواری، ملاهادی، شرح منظومه، چاپ اول، تهران، ناب، 1379.

صدرالدين شيرازى محمد بن ابراهيم، الشواهد الربوبية فى المناهج السلوكية (مقدمه عربى)، چاپ اول، بيروت، مؤسسة التاريخ العربي، 1417 ه.ق.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، اسرار الآيات ( تحقيق خواجوى )، چاپ اول، تهران، انجمن اسلامي حكمت و فلسفه اسلامي، 1360.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم ، شرح الهداية الأثيرية، چاپ اول، بیروت، مؤسسة التاريخ العربي، 1422 ه. ق.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، الحكمة المتعالية فى الأسفار العقلية الأربعة (با حاشيه علامه طباطبائى)، جلد 5، چاپ سوم، بيروت، دار إحياء التراث العربي، 1981 م.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، الحكمة المتعالية فى الأسفار العقلية الأربعة (با حاشيه علامه طباطبائى)، جلد 2، چاپ سوم، بيروت، دار إحياء التراث العربي، 1981 م.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، التعليقات لصدر المتالهين على الشفاء، چاپ اول، بيدار، قم.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، المبدا و المعاد، چاپ اول، تهران، انجمن حكمت و فلسفه ايران، 1354.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، ايقاظ النائمين، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، تفسير القرآن الكريم، چاپ دوم، قم، بيدار، 1366.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، مجموعه رسائل فلسفى صدر المتألهين مشتمل بر آثار ناشناخته و چاپ نشده چاپ دوم، تهران، حكمت، 1420 ه.ق.

صدرالدين شيرازى، محمد بن ابراهيم، مفاتيح الغيب، چاپ اول، تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالى، انجمن اسلامى حكمت و فلسفه ايران، موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى، 1363.

علمی سول، محمد کاظم ـ لعل صاحبی، طوبی ، «نگاه وجودی ملاصدرا به علم»، پژوهش‌های هستی‌شناختی، دانشگاه شهیدرجایی، تهران، صص 87 ـ 100، بهار و تابستان1393.

قيصرى رومى، محمد داوود، شرح فصوص الحكم، چاپ اول، تهران، شركت انتشارات علمى و فرهنگى، 1375.

کرباسی‌زاده، امیراحسان ـ شیخ‌رضایی، حسین، ، آشنایی با فلسفه ذهن، چاپ دوم، تهران، هرمس 1392.

گریلینگ، ای. سی. ـ استرجن، اسکات، مارتین، ام. جی ، معرفت‌شناسی، ترجمه امیر مازیار، چاپ اوّل، تهران، نشر جهاد 1380.

مشکاتی، محمدمهدی، فخرالدینی، مریم ، «تأثیر نگاه وجود شناسانۀ ملاصدرا به علم در برخی مباحث هستی‌شناسی»، پژوهش‌های هستی‌شناختی، دانشگاه شهیدرجایی، تهران، صص 1 ـ 17، پاییز و زمستان1393.

مطهری، مرتضی، مجموعه آثار شرح منظومه، چاپ سوم، تهران، صدرا، 1378.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.