palette
دفاعی از سهروردی در برابر اشکال ملا صدرا

چکیده

اختلاف مشهور ملاصدرا با سهروردی بر سر  مدلول وجود است.  سهروردی می گوید "در جهان چیزی نداریم که حقیقتش هستی باشد" در حالیکه ملاصدرا می گوید "جز حقیقت هستی درجهان حقیقتاَ چیزی نداریم". یک پاسخ ملاصدرا به استدلال سهروردی مبتنی بر تحلیل تازه ای از محمول "موجود" است که در آن " امری دارای هستی" جای خود را به " هر آنچه هست" می دهد. در نتیجه ملاصدرا می کوشد هم اشتراک معنوی مفهوم وجود را حفظ کند و هم این مفهوم را حاکی از واقعیت بداند و هم اشکال تسلسل را رد کند.  می توان از جانب سهروردی به راهبرد ملاصدرا خرده گرفت: این تحلیل تازه یا منحصراً در باب محمول "موجود" صائب است یا در باب همۀ مشتق ها. شق اول استدلال ملاصدرا را دوری می کند و شق دوم با مثالهای نقض فراوان مواجه است. در نتیجه، می توان کما کان از موضع سهروردی دفاع کرد؛ یا "موجود" مشترک معنوی نیست و یا محمولی ذهنی و اعتباری ست. راز این اختلاف در مبادی نظریۀ معناداری اسم عام یا مفهوم است.

واژگان کلیدی
سهروردی- ملاصدرا- اصالت وجود- اعتباریت وجود

منابع و مآخذ مقاله

- ابراهیمی دینانی، شعاع اندیشه و شهود در فلسفۀ سهروردی، انتشارات حکمت، تهران، 1379

- ابن ترکة، علی بن محمد بن محمد، التمهید فی شرح قواعد التوحید، تصحیح و تعلیق حسن رمضانی، نشر مؤسسۀ ام القری، بیروت، لبنان، 2003

- ذبیحی، محمد، فلسفه اشراق، انتشارات سمت، تهران، 1392

- جوادی آملی، عبد الله، رحیق مختوم، تدوین حمید پارسا نیا، نشر مؤسسه اسراء، قم، 1417ه.ق.

- سبزواری، حاج ملاهادی، شرح المنظومة، شرح حسن حسن زاده آملی، نشر ناب، تهران، 1413 ه. ق.

- سجادی، جعفر، شرح و حاشیه بر حکمة الإشراق، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هشتم، 1377

- سهروردی، شهاب الدین، حکمة الاشراق، با شرح قطب الدین شیرازی و حواشی صدر المتالهین شیرازی، کتابخانه ملی، شماره ثبت: Rarc-bbr745- Q62h4-1315Q

- ____________، التلویحات، در مجموعۀ مصنفات شیخ اشراق، تصحیح هانری کربن، انتشارات انجمن حکمت و فلسفه، تهران، 1372

- شهرزوری، شمس الدین محمد، شرح حکمة الإشراق، تصحیح حسین ضیائی تربتی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، 1380

- طباطبائی، محمد حسین، بدایة الحکمة، انتشارات جامعه مدرسین حوزۀ علمیه قم، قم، 1423ه.ق.

- _____________، نهایة الحکمة، تصحیح غلامرضا فیاضی، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، قم، 1386

- مطهری، مرتضی، مجموعۀ آثار، انتشارات صدرا، تهران، 1378

- ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، مکتبة المصطفوی، قم، 1368

- ____، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، تصحیح جلال الدین آشتیانی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 1360

- واله، حسین، " نظریه معناداری صدر المتالهین شیرازی"، مجله شناخت، شماره 61، پاییز و زمستان 1388

- ----------- "ریشه زبانی اختلاف قرآئت ها از نظریۀ اصالت وجود" ، آئینۀ معرفت، شمارۀ 25، زمستان 1389

- یثربی، یحیی، " تحلیل انتقادی اصالت وجود" ، مجله نامۀ مفید، شمارۀ 19، پائیز 1378


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.