palette
جایگاه معاد در فلسفۀ ابن‌ سینا
نصرالله حکمت, محبوبه حاجی زاده

چکیده
معاد در فلسفۀ ابن‌سینا بسیار مورد توجه قرار گرفته است. اهمیت این موضوع از وفور تألیفات وی که به معاد اختصاص یافته، آشكار می‌شود. آنچه در مورد ابن‌ سینا محلّ مناقشه است، دیدگاه وی نسبت به معاد جسمانی است. مسألۀ معاد در فلسفۀ ابن‌ سینا، بین نفی و اثبات جسمانی بودن معاد معلق است. در آثار ابن ‌سینا دو دیدگاه اصلی در بحث از معاد جسمانی مطرح است كه قصد داريم در اين نوشتار، به قدر بضاعت خود، بدان بپردازيم. وي در رسالۀ «اضحویه» معتقد است که از لحاظ عقلی و فلسفی معاد جسمانی محال عقلی است، لذا وقتی پذیرش معاد جسمانی با عقل در تعارض باشد، بایستی به تأویل آیات پرداخت و آنها را از قبیل تشبیه معقول به محسوس تلقی کرد. او در اینجا، معاد را روحانی ذکر کرده و لذات و عذاب‌های به ظاهر جسمانی قيامت را كه در قرآن و سنّت مطرح شده، از باب تمثيل و مجاز جهت فهم عامه می‌داند؛ شيخ الرئيس در الهیات «شفا»، «نجات» و «مبدأ و معاد» واغلب رسائل مختص به معاد، بیان می‌کندکه تنها راه اثبات معاد جسمانی راه نقل است و از راه عقلی معاد جسمانی قابل اثبات نیست، لذا کسی که به پیامبراسلام و آیات قرآن ایمان داشته باشد، می‌تواند با اتکا به نص، وصایا و روایات، به معاد جسمانی اعتقاد پیدا کند.
واژگان کلیدی
نفس، بدن، خلود، تجرد، معاد نفساني، معاد جسماني

ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.