palette
شناخت سواد دانشگاهی؛ چیستی و ماهیت آن
علیرضا پیروزان

چکیده

در این مقاله مفهوم سواد دانشگاهی به طور عمیقی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به همین منظور دیدگاهی تاریخی با ریشه­یابی تکامل سواد دانشگاهی برگرفته از ادبیات نظری مربوطه فراهم خواهیم آورد. با وجود این، از همه مهم­تر، در این مقاله به دنبال تعریف سواد دانشگاهی از طریق توصیف دیدگاه­ها، رویکردها و الگوهای بسیار متفاوتی که متضمن این اصطلاح بسیار پیچیده است خواهیم بود. سپس به بررسی مفهوم «سواد» برگرفته از «مطالعات جدید سواد» خواهیم پرداخت، گفتمان­های دانشگاهی را در ارتباط با حوزه­ی سواد دانشگاهی مورد توجه قرار خواهیم داد و به نقش «مهارت زبانی» در توسعه­ی سواد دانشگاهی خواهیم پرداخت. در خاتمه­ی مقاله، آثار متأخر در زمینه­ی سواد دانشگاهی بحث خواهد شد، و موضوع «وضعیت سواد دانشگاهی در نظام آموزش عالی ایران» را با تفسیری انتقادی مورد بررسی قرار خواهیم داد. لذا مجموع مباحث مطرح شده در این مقاله منظری مناسب ارائه می­کند که از طریق آن کار تجربی در این حوزه از «توسعه­ی دانشگاهی» می­تواند مورد تحلیل قرار گیرد.

واژگان کلیدی
سواد دانشگاهی؛ مطالعات جدید سواد؛ رهیافت سوادهای دانشگاهی؛ سواد؛ گفتمان‌های دانشگاهی؛ مهارت زبانی.

منابع و مآخذ مقاله

ـ حسرتی، مصطفی (1384)، نگارش دانشگاهی در دانشگاه‌های ایران: حلقه‌ی مفقوده‌ی آموزش عالی. فصلنامه‌ی پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی. ش. 35 و 36. بهار و تابستان 1384. صص. 103 ـ 138.

طائفی، علی (1378)، فرهنگ علمی ـ پژوهشی ایران: بررسی قابلیت‌ها و تنگناها. فصلنامه‌ی سیاست علمی و پژوهشی رهیافت. ش. 21. صص 47 ـ 53.

ـ فاضلی، نعمت‌الله (1394)، تشویش نوشتن: مسئله‌مندی نوشتن در حوزه‌ی علوم انسانی و اجتماعی در ایران. فصلنامه‌ی پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی. ش. 37. پاییز و زمستان 1394. صص. 1 ـ 24.

ـ فاضلی، نعمت‌الله (1394)، سواد دانشگاهی: چالش‌ها و پیشنهادهایی برای گسترش نوشتن دانشگاهی در ایران.

ـ فاضلی، نعمت‌الله ( 1387)، فرهنگ و دانشگاه: منظرهای مطالعات فرهنگی و انسان‌شناسی. تهران: ثالث.

ـ فراستخواه، مقصود (1389)، دانشگاه و آموزش عالی: منظرهای جهانی و مسأله‌های ایرانی. تهران: نشر نی.

ـ قانعی راد، محمدامین (1389)، روش‌شناسی و خلاقیت علمی. فصلنامه‌ی رهیافت. ش. 26. صص. 39 ـ 51.

ـ قانعی راد، محمدامین (1385)، تعاملات و ارتباطات در جامعه‌ی علمی: بررسی موردی در رشته‌ی علوم اجتماعی. تهران: پژوهشکده‌ی مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

ـ محسنی تبریزی، علیرضا، قاضی طباطبایی، محمود و مرجایی، سیدهادی (1389)، تأثیر مسائل و چالش‌های محیط علمی بر جامعه‌پذیری دانشگاهی. فصلنامه‌ی پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی. 16 (1 (پیاپی 4))، صص. 45 ـ 67.

ـ محمدی، بیوک (1393)، نوشتن به مثابه‌ی روش. مقاله‌ی ارائه شده به همایش انشاء و نویسندگی. تهران، دانشگاه علامه طباطبایی. 10 اردیبهشت 1393.

ـ مرجایی، هادی (1390)، عوامل مؤثر بر درونی شدن هنجارهای دانشگاهی و حرفه‌ای در اجتماع علمی ایران: مطالعه‌ی موردی دانشجویان دکتری دانشگاه تهران. رساله‌ی دکتری دانشگاه تهران، دانشکده‌ی علوم اجتماعی.

- Amos, T.L. & Fischer, S. 1998. Understanding and responding to student learning difficulties within the higher education context: A theoretical foundation for developing academic literacy. South African Journal of Higher Education, 12(2):17-23.

- Ballard, B. & Clanchy, J. 1988. Literacy in the university: An ‘anthropological’ approach. In G. Taylor, B. Ballard, V Beasley, H.K. Bock, J. Clanchy & P. Nightingale. Literacy by degrees, Milton Keynes: Open University Press, 7-23.

- Baynham, M. 1995. Literacy practices: Investigating literacy in social contexts. London: Longman.

- Baynham, M. & Prinsloo, M. 2001. New directions in literacy research, Language and Education, 15(2&3):83-91.

- Bock, H.K. 1988. Academic Literacy: Starting Point or Goal? In G. Taylor, B. Ballard, V Beasley, H.K. Bock, J. Clanchy & P. Nightingale, Literacy by degrees. Milton Keynes: Open University Press, 24-41.

- Boughey, C. 2002. ‘Naming’ students’ problems: An analysis of language-related discourses at a South African university. Teaching in Higher Education, 7(3):295-307.

- Bourdieu, P., Passeron, J. & De Saint Martin, M. 1994. Academic discourse: Linguistic misunderstanding and professorial power. Cambridge: Polity Press.

- Canagarajah, S. 2002. Multilingual writers and the academic community: Towards a critical relationship. Journal of English for Academic Purposes, 1:29-44.

- Costa, A. & Kallick, B. 2000. Habits of Mind: A Developmental Series. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.

- Cummins, J. 2000. Language, power and pedagogy: Bilingual children in the crossfire. Clevedon: Multilingual Matters.

- Gee, J.P. 1990. Social linguistics and literacies: Ideology in discourses. London: Falmer Press.

- Gee, J.P. 1998. What is literacy? In V. Zamel & R. Spack (eds.). Negotiating academic literacies: teaching and learning across languages and cultures. New Jersey: Lawrence Erhblaum, 51-59.

- Gee, J.P. 2001. Reading as situated language: A sociocognitive perspective. Journal of Adolescent and Adult Literacy, 44(8):714-725.

- Gee, J.P. 2003. Opportunity to learn: A language-based perspective on assessment. Assessment in Education, 10(1):27-46.

- Hewings, A. 2004. Developing discipline-specific writing: An analysis of undergraduate geography essays, In L.J. Ravelli & R.A. Ellis (eds.). Analysing academic writing: Contextualised frameworks, London: Continuum, 131-152.

- Johns, A.M. 1997. Text, role and context: Developing academic literacies. Cambridge: Cambridge University Press.

- Jones, C., Turner, J. & Street, B. (eds.). 1999. Students writing in the university: Cultural and epistemological issues. Amsterdam: John Benjamins.

- Kern, R. 2000. Literacy and language teaching, Oxford: Oxford University Press.

- Kress, G. 1989. Linguistic processes in sociocultural practice. Oxford: Oxford University Press.

- Lea, M.R. & Street, B.V. 1998. Student writing in higher education: An academic literacies approach. Studies in Higher Education, 23(2):157-173.

- Leibowitz, B. 2001. Students’ prior learning and their acquisition of academic literacy at a multilingual South African university, Unpublished PhD thesis, England: University of Sheffield.

- Leibowitz, B. 2004. Becoming academically literate in South Africa: Lessons from student accounts for policymakers and educators, Language and Education, 18(1):35-52.

- Longman Dictionary of Contemporary English, 2004, International edition, Essex: Pearson Education.

- McKenna, S. 2004. Lecturers’ discourses about the interplay between language and learning, SAJHE, 18(2):278-287.

- Moore, R. 1994. Towards a writing curriculum: Proficiency and politics in student academic writing. In S. Angelil-Carter, D. Bond, M. Paxton, & L. Thesen (eds.), Language in academic development at UCT, Cape Town: UCT, 36-49.

- Niven, P.M. 2005. Exploring first year students’ and their lecturers’ constructions of what it means to read in a humanities discipline: A conflict of frames? South African Journal of Higher Education, 19(4):777-789.

- Northedge, A. 2003. Rethinking teaching in the context of diversity, Teaching in Higher Education, 8(1):17-32.

- Paxton, M. 1998. Transforming assessment practices into learning practices. In S. Angelil- Carter (ed.). Access to success: Literacy in academic contexts. Cape Town: UCT Press, 136-158.

- Paxton, M. 2007. Students’ interim literacies as a dynamic resource for teaching and transformation, Southern African Linguistics and Applied Language Studies, 25(1):45-55.

- Starfield, S. 2004. Word power: Negotiating success in a first-year sociology essay. In L.J. Ravelli & R.A. Ellis (eds.), Analysing academic writing: Contextualised frameworks. London: Continuum, 66-83.

- Street, B. 2003. What’s “new” in New Literacy Studies? Critical approaches to literacy in theory and practice. Current Issues in Comparative Education, 5(2):77-91.

- Thesen, L. & Van Pletzen, E. 2006. Academic literacy and the languages of change, London: Continuum.

- Warren, D. 2002. Curriculum design in a context of widening participation in higher education, Arts & Humanities in Higher Education, 1(1):85-99.

- Weingartner, R.H. 1993. Undergraduate education: Goals and means. Oryx Press: Phoenix.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.