palette
ذات در فلسفه ابن‌سینا

چکیده
با تأمل در آثار ابن­سینا مشخص می­شود ابن­سینا ذات را در حوزه ذات نوعی در دو معنای ماهیت و طبیعت و در حوزه ذات فردی به­ویژه، درباره واجب تعالی در معنای وجود به­کار ­گرفته است. در این میان، معنای دوم (طبیعت) که حاصل پژوهش او در شناخت اشیاء است، بر معنای اول (ماهیت) ابتناء دارد. بر اساس همین معنای از ذات، وی در فرآیند آزمایش فکری و با استفاده از توان ذهنی انسان اعتبارات گوناگونی برای ذات مطرح ساخته، از لوازم و مقتضیات شکل­گیری هر یک از این اعتبارت در علوم متفاوت سخن می­گوید. تفکیک معانی در میان دو حوزه ذات نوعی و ذات فردی و تفکیک اعتبارت مذکور نزد ابن­سینا منجر به آشکارسازی ایده ذات­باوری وی شده، این نتیجه را به دست می­دهد که ذات­باوری ابن­سینا با موجودباوری وی منافاتی ندارد و انواع و حدود تام به دلالت مطابقه نشان­دهنده ذات اشیاء هستند.
واژگان کلیدی
1-ابن‌سینا2 - ذات 3 - ذات‌باوری 4 - ماهیت - 5-طبیعت.

منابع و مآخذ مقاله

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، الاشارات و التنبيهات، قم، نشر البلاغة، 1375.

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، التعليقات، بيروت، مكتبة الاعلام الاسلامى، 1404ق (الف).

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، الحدود، قاهره، الهيئة المصرية، 1989م.

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، الشفاء(الالهيات)، قم، مكتبة آية الله المرعشى، 1404ق (ب).

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، الشفاء(الطبیعیات)، قم، مكتبة آية الله المرعشى، 1404ق (ج).

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، الشفاء(المنطق)، قم، مكتبة آية الله المرعشى، 1404ق (د).

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، العيون الحكمة، بيروت، دارالقلم، 1980م.

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، القصيدة المزدوجة فى المنطق، قم، مكتبة آية الله المرعشى، 1405ق (الف).

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، المباحثات، قم، انتشارات بيدار، 1371.

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، النجاة من الغرق فى بحر الضلالات، تهران، دانشگاه تهران، 1379.

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، دانشنامه علائى، همدان، دانشگاه بوعلى سينا، 1383.

ابن‌سينا، شيخ‌الرئيس ابوعلی، منطق المشرقیین، قم، مكتبة آية الله المرعشى، 1405ق (ب).

ارسطو، ارگانون، میر شمس‌الدین ادیب سلطانی، تهران، نگاه، 1387.

جرجانى، سيد‌ شريف على بن محمد، كتاب التعريفات، تهران، ناصر خسرو، 1370.

جوادی آملی، عبداله. رحیق مختوم، حمید پارسانیا، قم، مرکز نشر اسراء(1376).

الرازی، فخرالدین، المباحث المشرقية فى ‌علم الالهيات و الطبيعيات، محمد‌المعتصم بالله البغدادی، بیروت، دارالکتاب عربی، 1990م.

الرازى، فخر الدين، منطق الملخص، تهران، دانشگاه امام صادق(ع) چاپ اول، 1381.

الرازى، فخرالدين، المباحث المشرقية فى علم الالهيات و الطبيعيات، قم، انتشارات بيدار، 1411ق.

زنوزی، آقا مدرس علی، رساله حملیه، تهران، علمی فرهنگی، 1363.

سبزواری، ملاهادی، شرح المنظومه، حسن حسن‌زاده آملی، تهران، نشر ناب، 1379.

سعیدی‌مهر، محمد و کریمی، سکینه، «اصول طبیعت‌شناسی ابن‌سینا»، فلسفه علم، دوره 3، شماره 2، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی، ص 47-71، 1392.

سعیدی‌مهر، محمد. بررسی انتقادی ضرورت در فلسفه تحلیلی معاصر، رساله دکتری، به راهنمایی یوسف صمدی علی آبادی، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، 1379.

شهیدی، فاطمه، «نسبت دو معنای ماهیت «ما به الشیء هو هو» و «ما یقال فی جواب ما هو» در فلسفه ابن‏سینا»، حکمت سینوی، دوره 16، ش 48، ص 39- 53، 1391.

صفوی، کورش، درآمدی بر معنی‌شناسی. تهران: سوره مهر، 1386 .

الطوسى، خواجه نصير الدين، الاساس الاقتباس، تهران، دانشگاه تهران، 1361.

الطوسى، خواجه نصيرالدين، شرح الاشارات و التنبيهات و شرح الشرح لقطب الدین محمدبن محمدبنابی جعفر الرازی، قم، نشر البلاغة، 1375.

فارابى، ابونصر، فصوص الحكم، قم، انتشارات بیدار، 1405.

فرامرز قراملکی، احد، منطق، دانشگاه پیام نور، 1384.

فرفوریوس، ایساغوجی، ترجمه و توضیح محمد خوانساری، تهران، نشر دانشگاهی، 1383.

کاپلستون، فردریک، تاریخ فلسفه، سید جلال‌الدین مجتبوی، تهران، علمی و فرهنگی، 1368.

کریمی، سکینه، سعیدی مهر، محمد، « گذار ابن‌سینا از معناشناختی مشتقات طبیعت به نتایج طبیعت شناسانه»، حکمت سینوی، دانشگاه امام صادق(ع)، شماره 51، دوره 18، ص 77- 98.

مجمع البحوث الاسلامية، شرح المصطلحات الفلسفية، مجمع البحوث الاسلامية، مشهد، چاپ اول، 1414 ه ق.

مصباح یزدی، محمد تقی. شرح الهیات شفا، محمد باقر ملکیان، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 1387.

مطهرى، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى، تهران، انتشارات صدرا، 1381.

مظفر، محمدرضا، المنطق، قم، انتشارات فیروزآبادی، 1408.

ملاصدرا، صدرالدین محمد شیرازی، تعلیقه بر الهیات شفاء قم، انتشارات بیدار، بی‌تا(ب).

ملاصدرا، صدرالدین محمدالشیرازی، الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعة، بيروت، داراحياء التراث، 1981م.

موسویان، سید حسین، «ماهیت از دیدگاه ابن سینا»، مجله مقالات و بررسی‌ها، ش 71، 247 تا 266، 1381.

النراقى، ملا مهدى، شرح الالهيات من كتاب الشفاء، قم، كنگره بزرگداشت محققان نراقى، 1380.

Adamson, Peter & Taylor, Richard, The Cambridge Companion to Arabic Philosophy, Cambridge: Cambridge University Press, 2005.

Aristotle, The Complete Works of Aristotle, ED. Jonathan Barnes, Princeton: Princeton University press, (1995).

Bird, Alexander, "Essences and Natural Kinds" Routledge Companion to Metaphysics (eds Robin Le Poidevin, Peter Simons, Andrew McGonigal, and Ross Cameron) Abingdon: Routledge. P: 497–506, (2009).

Brown, James Robert and Fehige, Yiftach, "Thought Experiments", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2014 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = .

Ellis, B, The Philosophy of Nature, Chesham: Acumen, (2002).

Fine, K, "Essence and Modality" in: J. E. Tomberlin: Philosophical Perspectives, 8, Logic and Language, Ridgeview Publishing Company Atascadero, California, 8: 1–16, (1994).

Gareth B. Matthews, Aristotelian Essentialism, Philosophy and Phenomenological Research, Vol. 50, Supplement, pp. 251-262. (Autumn, 1990).

Gopnik, Myrna. Philosophical Semantics and Linguistic Semantics. Journal: Cahier de linguistique, Number 2. 201-218(1973).

Honderich, Ted, Philosophy—Encyclopedias. I. Oxford University Press Inc, New York, 2005.

Klima, G, “Contemporary ‘Essentialism’ vs. Aristotelian Essentialism”, in: J. Haldane, (ed.), Mind, Metaphysics, and Value in the Thomistic and Analytic Traditions, Notre Dame, pp. 175-194, (2002).

Morewedge, P, ‘Philosophical analysis of Ibn Sina’s essence-existence distinction’, Journal of the American Oriental Society, 92, P: 425-435, (1972).

Smith, Robin, "Aristotle's Logic", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.), URL = http://plato.stanford. Edu/archives/spr2012 /entries /aristotle-logic/, (2012).

Wisnovsky, Robert, Avicenna's Metaphysics in Context. Ithaca (New York): Cornell University Press, (2003).


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.