palette
ابصار از منظر فلاسفه اسلامی و دانشمندان علوم تجربی نوین

چکیده

ابصار یکی از مفاهیمی است که فلاسفه اسلامی از یک سو و دانشمندان علوم تجربی از سوی دیگر به آن پرداخته و با توجه به مبانی خود، به نحوی به شرح آن همت گمارده‌اند. امروزه بایسته است نظریه‌های طبیعیات فلاسفه اسلامی را با دستاوردهای نوین تجربی محک بزنیم تا به صحت و سقم این نظریه‌ها از یک سو و همچنین صحت و سقم نتایجی که فلاسفه اسلامی بر مبنای این مقدمات طبیعیات گرفته‌اند از سوی دیگر دست یابیم. در این نوشتار به منظور بررسی میزان تطابق آرای فلاسفه اسلامی با دانشمندان علوم تجربی نوین در خصوص ابصار، ابتدا به شرح آرای فلاسفه در این‌باره پرداخته و سپس به تبیین آرای دانشمندان علوم تجربی نوین نشسته‌ایم. به منظور تبیین جایگاه دقیق نظرات ناظر به ابصار، به مفاهیمی چون احساس و ادراک و تمایز میان آنها اشاره شده است. نتایج بررسی آرای فلاسفه اسلامی در باب بینایی و ابصار نشان می‌دهد که در خصوص احساس بینایی، نظریه خروج شعاع، مورد پذیرش دانشمندان علوم تجربی معاصر نبوده است، ولی آنها به کلیات نظریه انطباع، رأی مثبت می‌دهند. از سوی دیگر، نظریه انشاء نیز که ناظر به ادراک بینایی است، نظریه‌ای قابل قبول بوده و پس از جمع شدن با نظریه انطباع، به نظریه‌ای جامع در باب ابصار تبدیل می‌شود. بنابراین، امروزه نتایج فلسفی حاصل از نظریه‌های انطباع و انشاء با توجه به دستاوردهای نوین تجربی از لحاظ صحت مبانی طبیعیاتی قابل قبول است.

واژگان کلیدی
ابصار، نظریه خروج شعاع، نظریه انطباع، نظریه انشاء، احساس، ادراک.

منابع و مآخذ مقاله

ابراهیمی دینانی، غلامحسین، قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی، جلد اول، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1388ش.

ابن سينا، ابوعلی حسین بن عبدالله، الإلهيات من كتاب الشفاء، تصحیح حسن حسن زاده آملى، قم: مكتب الاعلام الاسلامي،1418 ق.

_________ ، التعليقات، بيروت، مكتبة الاعلام الاسلامى،1404 ق/ الف.

_________ ، الشفاء (الطبيعيات)، جلد دوم، کتاب النفس، قم: مكتبة آية الله المرعشى،1404 ق/ب.

_________ ، النجاة من الغرق فى بحر الضلالات، تهران: انتشارات دانشگاه تهران،1379 ش.

_________ ، رسالة احوال النفس، پاريس: دار بيبليون،2007 م.

_________ ، رسائل ابن سينا 2، جلد دوم، استانبول: دانشكده ادبيات استانبول،1953م.

اتکینسون و هیلگارد، ریتا ال و ارنست، زمینه روانشناسی هیلگارد، ترجمه نصرت الله پورافکاری، جلد اول، تهران: انتشارات آینده سازان/ شهرآب، 1385ش.

ارسطو، درباره نفس، ترجمه علیمراد داوودی، تهران: دانشگاه تهران، 1349ش.

ایروانی و خداپناهی، محمود و محمد کریم، روان‌شناسی احساس و ادراک، تهران: انتشارت سمت، 1388ش.

بناب، مهدی محی الدین، روانشناسی احساس و ادراک، تهران: انتشارات دانا،1374ش.

تهانوى، محمد على، كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، جلد دوم، بيروت: مكتبة لبنان ناشرون،1996م.

حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک نکته، قم: مرکز نشر فرهنگی رجاء، 1365ش.

حلّی، ابومنصور جمال‌الدین، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم: موسسه النشر الاسلامی،1413 ق.

رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، المباحث المشرقية فى علم الالهيات و الطبيعيات، قم: انتشارات بيدار، 1411 ق.

__________ ، شرح عيون الحكمة، جلد سوم، تهران: موسسة الصادق، 1373 ش.

سبزوارى، ملاهادی، شرح المنظومة، تصحیح و تعلیق حسن حسن زاده آملی، جلد پنجم، تهران: نشر ناب، 1369-1379ش.

ستوده، غلامرضا، فرهنگ متوسط دهخدا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1385 ش.

سهروردی، شهاب الدین یحیی، حکمۀ الاشراق، با شرح قطب الدین شیرازی و تعلیقات صدرالمتألهین، جلد دوم، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا، 1392ش.

___________ ، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، جلد دوم و سوم، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، 1380ش.

طباطبایی، صالح، ابن هیثم فیزیکدان اسلامی، تهران: انتشارات روزنه، 1378ش.

طباطبایی، محمد حسین، اصول فلسفه و روش رئالیسم، جلد اول، تهران: انتشارات صدرا، 1375ش.

طوسی، ابوجعفرمحمد بن محمدبن‌حسن، تجرید الاعتقاد، تهران: دفتر تبلیغات اسلامی، 1407ق.

فارابی، ابو نصر محمد بن محمد، التعلیقات، بیروت: دارالمناهل، 1408 ق.

__________ ، الجمع بين رأى الحكيمين، تهران: انتشارات الزهراء، 1405 ق.

فیضی، زهرا، مبانی روانشناسی احساس و ادراک، تهران: نشر پشوتن، 1383ش.

قاآنی، حبیب الله بن محمد علی، دیوان حکیم قاآنی شیرازی، تهران: موسسه انتشارات نگاه، 1380 ش.

کورن، استنلی، دریافت حسی و ادراک، ترجمه محمد علی گودرزی، تهران: انتشارات سمت، 1390ش.

معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران: ناس، 1390ش.

ملاصدرا شیرازی، صدرالدین محمد، الحکمۀ المتعالیۀ فی الاسفار الاربعه، تصحیح مقصود محمدی، جلد چهارم ، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا، 1383ش/الف.

__________ ، الحکمۀ المتعالیۀ فی الاسفار الاربعه، جلد اول ، بیروت: دار احیاء التراث، 1981م.

__________ ، الحکمۀ المتعالیۀ فی الاسفار الاربعه، تصحیح علی اکبر رشاد، جلد هشتم، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا، 1383ش/ب.

__________ ، مجموعه رسائل فلسفى صدر المتألهين، تهران: انتشارات حكمت، 1375ش.

نادری و سیف نراقی، عزت و مریم، احساس و ادراک از دیدگاه روانشناسی، تهران: انتشارات بدر، 1373ش.

ورنون، ام.دی، روانشناسی احساس و ادراک، ترجمه و تلخیص: علی پورمقدس، اصفهان: انتشارات مشعل، 1367ش.

Guyton & Hall, Arthur & John, Textbook of Medical Physiology, Philadelphia, Sanders Company, 2011.

Harris & Nagy, Peter&Sue, Mosby's Dictionary of Medicine, Nursing and Health Professions, San Diego (California), Elsevier, 2009.

Johnson, Leonard, Medical Physiology, San Diego (California), Elsevier, 2003.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.